<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T29n1559">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1559 阿毘達磨俱舍釋論</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1559 阿毘達磨俱舍釋論</title>
			<author>婆藪盤豆造  陳 眞諦譯</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>22卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">29</idno>.<idno type="no">1559</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-15 22:03:18 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">阿毘達磨俱舍釋論</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Tripitaka Koreana as provided by Mr. Christian Wittern, Text as provided by SAT, Japan, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by Mr. Li Ming-Fang</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，維習安大德提供之高麗藏 CD 經文，日本 SAT 組織提供，北美某大德提供，李明芳大德提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【宋】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【元】</witness>
						<witness xml:id="wit3">【明】</witness>
						<witness xml:id="wit4">【宮】</witness>
						<witness xml:id="wit5">【麗-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit6">【宮-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00440">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00440</charName>
				<mapping cb:dec="983480" type="PUA">U+F01B8</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28DB3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[門@視]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="1999-06-28T20:31:48">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (99/6/28)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<pb n="0161a" ed="T" xml:id="T29.1559.0161a"/>
<lb n="0161a01" ed="T"/>
<lb n="0161a02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1559 [No. 1558; cf. Nos. 1560, 1561]</cb:docNumber>
<lb n="0161a03" ed="T"/><cb:div type="xu"><cb:mulu level="1" type="序">序</cb:mulu><head><title>阿毘達磨俱舍釋論</title><anchor xml:id="nkr_note_orig_0161001" n="0161001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161001" n="0161001"/><anchor xml:id="beg0161001" n="0161001"/>序<anchor xml:id="end0161001"/></head>
<lb n="0161a04" ed="T"/>
<lb n="0161a05" ed="T"/><p xml:id="pT29p0161a0501">正敎本宗，文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161002" n="0161002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161002" n="0161002"/><anchor xml:id="beg0161002" n="0161002"/>唯<anchor xml:id="end0161002"/>三藏，梵音所闡，諒無異說。
<lb n="0161a06" ed="T"/>法相深微，名實繁曠，若非圓明獨朗，孰能通
<lb n="0161a07" ed="T"/>達！自日隱頞多之山、月翳羅睺之手，時移解
<lb n="0161a08" ed="T"/>昧，部執競興，或以文釋義、或以義判文，雖
<lb n="0161a09" ed="T"/>復得失參差，皆以三藏爲本，可謂殊塗同
<lb n="0161a10" ed="T"/>歸、一致百慮者也。</p><p xml:id="pT29p0161a1008" cb:place="inline">尋十八部，師及弟子並各
<lb n="0161a11" ed="T"/>造論解其所執，於一部中多有諸論，此土先
<lb n="0161a12" ed="T"/>譯薩婆多部，止有《毘婆沙》及《雜心》四卷。《毘婆
<lb n="0161a13" ed="T"/>沙》明義雖廣，而文句來不具足；《雜心》說乃處
<lb n="0161a14" ed="T"/>中，止述自部宗致四卷，過存省略，旨趣難
<lb n="0161a15" ed="T"/>可尋求。此土先譯經部，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161003" n="0161003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161003" n="0161003"/><anchor xml:id="beg0161003" n="0161003"/>正<anchor xml:id="end0161003"/>有《成實》一論。成
<lb n="0161a16" ed="T"/>實乃以經部<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161004" n="0161004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161004" n="0161004"/><anchor xml:id="beg0161004" n="0161004"/>駮<anchor xml:id="end0161004"/>斥餘師，其間所用或同餘
<lb n="0161a17" ed="T"/>部，又於破立之中，亦未<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161005" n="0161005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161005" n="0161005"/><anchor xml:id="beg0161005" n="0161005"/>皆<anchor xml:id="end0161005"/>盡其妙，且傳譯
<lb n="0161a18" ed="T"/>參差，難可具述。</p><p xml:id="pT29p0161a1807" cb:place="inline">佛滅度後千一百餘年，有出
<lb n="0161a19" ed="T"/>家菩薩名婆藪盤豆，器度宏曠、神才壯逸，學
<lb n="0161a20" ed="T"/>窮文字、思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161006" n="0161006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161006" n="0161006"/><anchor xml:id="beg0161006" n="0161006"/>徹<anchor xml:id="end0161006"/>淵源，德隆終古、名蓋當世，造
<lb n="0161a21" ed="T"/>大小乘論凡數十部，並盛宣行、靡不宗學。法
<lb n="0161a22" ed="T"/>師德業，具如別傳。先於薩婆多部出家，仍學
<lb n="0161a23" ed="T"/>彼部所立三藏，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161007" n="0161007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161007" n="0161007"/><anchor xml:id="beg0161007" n="0161007"/>後<anchor xml:id="end0161007"/>見彼法多有乖違，故造此
<lb n="0161a24" ed="T"/>論具述彼執，隨其謬處以經部破之。故此
<lb n="0161a25" ed="T"/>論本宗是薩婆多部，其中取捨以經部爲正，
<lb n="0161a26" ed="T"/>博綜群籍、妙拔衆師，談玄微窮於奧極、述事
<lb n="0161a27" ed="T"/>象略而周遍，顯成聖旨、備摧異說，立不可
<lb n="0161a28" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0161008" n="0161008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161008" n="0161008"/><anchor xml:id="beg0161008" n="0161008"/><g ref="#CB00440">𨶳</g><anchor xml:id="end0161008"/>、破無能擬，義兼數論而深廣愈之，詞不
<lb n="0161a29" ed="T"/>繁而義顯、義雖深而易入，故天竺咸稱爲聰
<pb n="0161b" ed="T" xml:id="T29.1559.0161b"/>
<lb n="0161b01" ed="T"/>明論，於大小乘學，悉依此爲本。</p><p xml:id="pT29p0161b0113" cb:place="inline">有三藏法師
<lb n="0161b02" ed="T"/>俱羅那他，聰敏強記、才辯無竭，碩學多聞、
<lb n="0161b03" ed="T"/>該通內外。爲弘法故遠遊此國，値梁室將傾
<lb n="0161b04" ed="T"/>時事紛梗，法師避地東西垂二十載，欲還天
<lb n="0161b05" ed="T"/>竺來至番禺。慧愷因請翻講《攝大乘》等論經，
<lb n="0161b06" ed="T"/>涉二年文義方畢。法師爾後猶欲旋歸，刺史
<lb n="0161b07" ed="T"/>歐陽紇尙仁貴道、久申敬事，重復請留，彌加
<lb n="0161b08" ed="T"/>殊禮。</p><p xml:id="pT29p0161b0803" cb:place="inline">慧愷與僧忍等，更請翻講此論。以陳
<lb n="0161b09" ed="T"/>天嘉四年歲次閼逢龍集涒灘正月二十五
<lb n="0161b10" ed="T"/>日，於制旨寺始就開闡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161009" n="0161009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161009" n="0161009"/><anchor xml:id="beg0161009" n="0161009"/>惑<anchor xml:id="end0161009"/>品未畢，仍事徙
<lb n="0161b11" ed="T"/>居於南海郡內，續更敷說。法師遊方旣久，精
<lb n="0161b12" ed="T"/>解此土音義，凡所翻譯不須度語。但梵音所
<lb n="0161b13" ed="T"/>目於義易彰，今旣改變梵音，詞理難卒符會，
<lb n="0161b14" ed="T"/>故於一句之中循環辯釋、翻覆鄭重，乃得相
<lb n="0161b15" ed="T"/>應。</p><p xml:id="pT29p0161b1502" cb:place="inline">慧愷謹卽領受，隨定隨書，日夜相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161010" n="0161010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161010" n="0161010"/><anchor xml:id="beg0161010" n="0161010"/>係<anchor xml:id="end0161010"/>，無
<lb n="0161b16" ed="T"/>懈晷刻。至其年閏十月十日，文義究竟。論文
<lb n="0161b17" ed="T"/>二十二卷，論偈一卷，義疏五十三卷，刺史仍
<lb n="0161b18" ed="T"/>請於城內講說。旣得溫故，頗識大宗，非唯闇
<lb n="0161b19" ed="T"/>弱多有疑滯，又恐所翻不免謬失。至天嘉五
<lb n="0161b20" ed="T"/>年歲次柔兆二月二日，與僧忍等更請法師
<lb n="0161b21" ed="T"/>重譯論文、再解義意。至光大元年歲次強圉
<lb n="0161b22" ed="T"/>十二月二十五日，治定前本始末究竟。長史
<lb n="0161b23" ed="T"/>袁敬，識鑒沈深、信解明正；長史長子元友，
<lb n="0161b24" ed="T"/>愛文重法、博學多藝，並禮事法師，備盡經始。
<lb n="0161b25" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0161011" n="0161011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161011" n="0161011"/><anchor xml:id="beg0161011" n="0161011"/>經<anchor xml:id="end0161011"/>南中翻譯，悉賴此貴門，方希永傳來世，
<lb n="0161b26" ed="T"/>以爲後生模式。</p><p xml:id="pT29p0161b2607" cb:place="inline">佛法大海深廣無際，若不局
<lb n="0161b27" ed="T"/>一塗能信順求學，豈不同飡甘露、共嗅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161012" n="0161012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161012" n="0161012"/><anchor xml:id="beg0161012" n="0161012"/>詹
<lb n="0161b28" ed="T"/>匐<anchor xml:id="end0161012"/>者哉。如或專執，非所喩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161013" n="0161013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161013" n="0161013"/><anchor xml:id="beg0161013" n="0161013"/>也<anchor xml:id="end0161013"/>。</p></cb:div>
<pb n="0161c" ed="T" xml:id="T29.1559.0161c"/>
<lb n="0161c01" ed="T"/>
<lb n="0161c02" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="001" type="卷"/><cb:jhead><title>阿毘達磨俱舍釋論</title>卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0161c03" ed="T"/>
<lb n="0161c04" ed="T"/><byline cb:type="author"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0161014" n="0161014"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161014" n="0161014"/><anchor xml:id="beg0161014" n="0161014"/>婆藪盤豆造<anchor xml:id="end0161014"/></byline>
<lb n="0161c05" ed="T"/><byline cb:type="Translator">陳<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161015" n="0161015"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161015" n="0161015"/><anchor xml:id="beg0161015" n="0161015"/>天竺<anchor xml:id="end0161015"/>三藏眞諦譯</byline>
<lb n="0161c06" ed="T"/><cb:div type="pin"><cb:mulu n="1" level="1" type="品">1 分別界品</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0161016" n="0161016"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161016" n="0161016"/><anchor xml:id="beg0161016" n="0161016"/>釋論中<anchor xml:id="end0161016"/>分別界品第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161017" n="0161017"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161017" n="0161017"/><anchor xml:id="beg0161017" n="0161017"/>一<anchor xml:id="end0161017"/></head>
<lb n="0161c07" ed="T"/><lg xml:id="lgT29p0161c0701" type="regular"><l>一切種智滅諸冥，</l><l>拔出衆生生死泥，</l>
<lb n="0161c08" ed="T"/><l>頂禮大師如理敎，</l><l>對法俱舍我當說。</l></lg>
<lb n="0161c09" ed="T"/><p xml:id="pT29p0161c0901">釋曰：若人欲正造論，當令他知大師不共功
<lb n="0161c10" ed="T"/>德，故說衆德爲先，後頂禮大師。此偈但依佛
<lb n="0161c11" ed="T"/>世尊說。</p><p xml:id="pT29p0161c1104" cb:place="inline">偈曰：一切種智滅諸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161018" n="0161018"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161018" n="0161018"/><anchor xml:id="beg0161018" n="0161018"/>暝<anchor xml:id="end0161018"/>。</p><p xml:id="pT29p0161c1113" cb:place="inline">釋曰：滅一
<lb n="0161c12" ed="T"/>切<anchor xml:id="beg_1" type="star"/>暝<anchor xml:id="end_1"/>，由一切種智。於一切法無明者，能障
<lb n="0161c13" ed="T"/>見眞實義，故稱爲<anchor xml:id="beg_2" type="star"/>暝<anchor xml:id="end_2"/>。此無明於佛世尊，由
<lb n="0161c14" ed="T"/>得究竟通對治故，一切種於一切法永不生
<lb n="0161c15" ed="T"/>爲法故，故稱爲滅。獨覺及聲聞，於一切法雖
<lb n="0161c16" ed="T"/>除無明，由有染汚無明極不生故，不由一切
<lb n="0161c17" ed="T"/>種。何以故？諸餘聖人，於如來不共法及於
<lb n="0161c18" ed="T"/>餘境，最久遠時處無邊差別，有無染汚無明。</p>
<lb n="0161c19" ed="T"/><p xml:id="pT29p0161c1901">顯自利行究竟。讚歎佛已，次以利他行圓滿，
<lb n="0161c20" ed="T"/>讚歎世尊。</p><p xml:id="pT29p0161c2005" cb:place="inline">偈曰：拔出衆生生死泥。</p><p xml:id="pT29p0161c2014" cb:place="inline">釋曰：生
<lb n="0161c21" ed="T"/>死是世間<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161019" n="0161019"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161019" n="0161019"/><anchor xml:id="beg0161019" n="0161019"/>沈<anchor xml:id="end0161019"/>著處故，難可度故，故以譬泥。
<lb n="0161c22" ed="T"/>衆生於中沈著無救接者，唯佛世尊欲憐愍
<lb n="0161c23" ed="T"/>度脫，授說正法手，應理拔濟是人，與自他利
<lb n="0161c24" ed="T"/>益<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161020" n="0161020"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161020" n="0161020"/><anchor xml:id="beg0161020" n="0161020"/>行<anchor xml:id="end0161020"/>相應。</p><p xml:id="pT29p0161c2405" cb:place="inline">偈曰：頂禮大師如理敎。</p><p xml:id="pT29p0161c2414" cb:place="inline">釋曰：頭
<lb n="0161c25" ed="T"/>面接足名頂禮。立敎不虛稱大師。無倒稱如
<lb n="0161c26" ed="T"/>理。得善離惡言稱敎。說此如理敎，爲利他方
<lb n="0161c27" ed="T"/>便。由如理敎，從生死泥拔濟衆生，不由通慧
<lb n="0161c28" ed="T"/>施恩威德等。</p><p xml:id="pT29p0161c2806" cb:place="inline">頂禮如理敎師已，欲何所作？</p><p xml:id="pT29p0161c2817" cb:place="inline">偈
<lb n="0161c29" ed="T"/>曰：對法俱舍我當說。</p><p xml:id="pT29p0161c2909" cb:place="inline">釋曰：此法通名滅濟
<pb n="0162a" ed="T" xml:id="T29.1559.0162a"/>
<lb n="0162a01" ed="T"/>敎。別名云何？阿毘達磨俱舍。</p><p xml:id="pT29p0162a0112" cb:place="inline">何法名阿毘達
<lb n="0162a02" ed="T"/>磨？</p><p xml:id="pT29p0162a0202" cb:place="inline">偈曰：淨智助伴名對法。</p><p xml:id="pT29p0162a0211" cb:place="inline">釋曰：智謂擇法，
<lb n="0162a03" ed="T"/>淨謂無垢，卽無流智助伴，謂因緣資糧。</p><p xml:id="pT29p0162a0316" cb:place="inline">若爾
<lb n="0162a04" ed="T"/>則說無流五陰名阿毘達磨，此卽眞實阿毘
<lb n="0162a05" ed="T"/>達磨。</p><p xml:id="pT29p0162a0503" cb:place="inline">若說假名阿毘達磨。偈曰：能得此法諸
<lb n="0162a06" ed="T"/>智論。</p><p xml:id="pT29p0162a0603" cb:place="inline">釋曰：卽是有流思慧聞慧生得慧及助
<lb n="0162a07" ed="T"/>伴論，謂能傳生無流智，是無流智資糧故，亦
<lb n="0162a08" ed="T"/>名阿毘達磨。</p><p xml:id="pT29p0162a0806" cb:place="inline">因何義立此名？能持自體相，故
<lb n="0162a09" ed="T"/>稱達磨。或一切法中眞實法涅槃爲相，故稱
<lb n="0162a10" ed="T"/>達磨。此智對諸法，於法現前故，稱阿毘達
<lb n="0162a11" ed="T"/>磨。</p><p xml:id="pT29p0162a1102" cb:place="inline">此論云何名阿毘達磨俱舍？</p><p xml:id="pT29p0162a1113" cb:place="inline">偈曰：由義對
<lb n="0162a12" ed="T"/>法入此攝。</p><p xml:id="pT29p0162a1205" cb:place="inline">釋曰：彼文句名阿毘達磨，由隨勝
<lb n="0162a13" ed="T"/>義入此論攝，是故此論於彼得稱爲藏。</p><p xml:id="pT29p0162a1316" cb:place="inline">復次
<lb n="0162a14" ed="T"/>偈曰：論依對法名俱舍。</p><p xml:id="pT29p0162a1410" cb:place="inline">釋曰：阿毘達磨是此
<lb n="0162a15" ed="T"/>論依止。何以故？從彼法中引生此論故。彼於
<lb n="0162a16" ed="T"/>此論亦受藏名，以是義故此論名爲阿毘達
<lb n="0162a17" ed="T"/>磨俱舍。</p><p xml:id="pT29p0162a1704" cb:place="inline">復次此法其用云何？何人先說此法，
<lb n="0162a18" ed="T"/>而法師恭敬欲解說之？</p><p xml:id="pT29p0162a1810" cb:place="inline">偈曰：離簡擇法更不
<lb n="0162a19" ed="T"/>有，爲寂靜<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162001" n="0162001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162001" n="0162001"/><anchor xml:id="beg0162001" n="0162001"/>惑<anchor xml:id="end0162001"/>別方便，世間由惑轉有海，爲
<lb n="0162a20" ed="T"/>此傳佛說對法。</p><p xml:id="pT29p0162a2007" cb:place="inline">釋曰：若離擇法覺分，無別方
<lb n="0162a21" ed="T"/>便能除滅諸惑，諸惑能輪轉世間於生死海。
<lb n="0162a22" ed="T"/>由此正因，欲令弟子得簡擇法，故大師佛世
<lb n="0162a23" ed="T"/>尊先說阿毘達磨。若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162002" n="0162002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162002" n="0162002"/><anchor xml:id="beg0162002" n="0162002"/>離此<anchor xml:id="end0162002"/>正<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162003" n="0162003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162003" n="0162003"/><anchor xml:id="beg0162003" n="0162003"/>諸說<anchor xml:id="end0162003"/>，弟子不
<lb n="0162a24" ed="T"/>能如理簡擇眞法故。佛世尊處處散說此法，
<lb n="0162a25" ed="T"/>大德迦旃延子等諸弟子撰集安置。猶如大
<lb n="0162a26" ed="T"/>德達磨多羅多撰集優陀那、伽他部類，聞毘
<lb n="0162a27" ed="T"/>婆沙師傳說如此。</p><p xml:id="pT29p0162a2708" cb:place="inline">何者諸法是所簡擇？爲令
<lb n="0162a28" ed="T"/>他簡擇彼法，佛世尊說阿毘達磨。</p><p xml:id="pT29p0162a2814" cb:place="inline">偈曰：有流
<lb n="0162a29" ed="T"/>無流法。</p><p xml:id="pT29p0162a2904" cb:place="inline">釋曰：略說一切法，謂有流無流。</p><p xml:id="pT29p0162a2916" cb:place="inline">此
<pb n="0162b" ed="T" xml:id="T29.1559.0162b"/>
<lb n="0162b01" ed="T"/>中何者有流？</p><p xml:id="pT29p0162b0106" cb:place="inline">偈曰：有爲除聖道有流。</p><p xml:id="pT29p0162b0115" cb:place="inline">釋曰：
<lb n="0162b02" ed="T"/>除道聖諦，所餘有爲法說名有流。</p><p xml:id="pT29p0162b0214" cb:place="inline">何以故？</p>
<lb n="0162b03" ed="T"/><p xml:id="pT29p0162b0301">偈曰：於中流由隨增眠故。</p><p xml:id="pT29p0162b0311" cb:place="inline">釋曰：若有如此
<lb n="0162b04" ed="T"/>義，諸流緣滅道二諦爲境起，於中不眠無隨
<lb n="0162b05" ed="T"/>增故，是故於中不可立有流。爲反質難是不
<lb n="0162b06" ed="T"/>眠義，後分別惑品中當廣說。</p><p xml:id="pT29p0162b0612" cb:place="inline">說有流法已，何
<lb n="0162b07" ed="T"/>者無流法？</p><p xml:id="pT29p0162b0705" cb:place="inline">偈曰：無流法聖道，及三種無爲。</p><p xml:id="pT29p0162b0717" cb:place="inline">釋
<lb n="0162b08" ed="T"/>曰：何者三無爲？</p><p xml:id="pT29p0162b0807" cb:place="inline">偈曰：虛空及二滅。</p><p xml:id="pT29p0162b0814" cb:place="inline">釋曰：何
<lb n="0162b09" ed="T"/>者二滅？擇滅、非擇滅。如此空等三無爲及聖
<lb n="0162b10" ed="T"/>道，說爲無流法。何以故？於中諸流不能眠
<lb n="0162b11" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT29p0162b1102" cb:place="inline">略說三無爲中何者爲空？</p><p xml:id="pT29p0162b1112" cb:place="inline">偈曰：此中空無
<lb n="0162b12" ed="T"/>礙。</p><p xml:id="pT29p0162b1202" cb:place="inline">釋曰：空以無障無礙爲性，故色於中行。</p><p xml:id="pT29p0162b1217" cb:place="inline">偈
<lb n="0162b13" ed="T"/>曰：擇滅謂永離。</p><p xml:id="pT29p0162b1307" cb:place="inline">釋曰：與有流法永相離說名
<lb n="0162b14" ed="T"/>擇滅。各數簡擇苦等聖諦名擇，卽智<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162004" n="0162004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162004" n="0162004"/><anchor xml:id="beg0162004" n="0162004"/>勝<anchor xml:id="end0162004"/>因。
<lb n="0162b15" ed="T"/>此所得己利名爲擇滅。具足應言擇所得滅，
<lb n="0162b16" ed="T"/>以略說故但稱擇滅，如車與牛相應名爲牛
<lb n="0162b17" ed="T"/>車。</p><p xml:id="pT29p0162b1702" cb:place="inline">一切有流爲一擇滅、爲不一？不一。云何？</p><p xml:id="pT29p0162b1717" cb:place="inline">偈
<lb n="0162b18" ed="T"/>曰：各各對諸結。</p><p xml:id="pT29p0162b1807" cb:place="inline">釋曰：如結數量，擇滅亦爾。
<lb n="0162b19" ed="T"/>若不爾，由證見苦所斷惑擇滅，則應一時俱
<lb n="0162b20" ed="T"/>證一切惑擇滅，若爾修餘對治道則空無果。
<lb n="0162b21" ed="T"/>佛經言：擇滅無同類。此言何義？擇滅無同類
<lb n="0162b22" ed="T"/>因，亦非他同類因。此是經義，非無與其同類。</p>
<lb n="0162b23" ed="T"/><p xml:id="pT29p0162b2301">說擇滅已。</p><p xml:id="pT29p0162b2305" cb:place="inline">偈曰：恒遮欲生生，別有非擇滅。</p><p xml:id="pT29p0162b2317" cb:place="inline">釋
<lb n="0162b24" ed="T"/>曰：能永遮未來諸法生，異於擇滅有別滅，說
<lb n="0162b25" ed="T"/>名非擇滅，不由簡擇得故。</p><p xml:id="pT29p0162b2511" cb:place="inline">云何得？因緣不具
<lb n="0162b26" ed="T"/>故。譬如有人，意識及眼根，緣一色塵起，是時
<lb n="0162b27" ed="T"/>餘色聲香味觸等悉有卽謝，五識聚不能緣
<lb n="0162b28" ed="T"/>彼爲境<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162005" n="0162005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162005" n="0162005"/><anchor xml:id="beg0162005" n="0162005"/>界<anchor xml:id="end0162005"/>更生。何以故？五識<anchor xml:id="nkr_note_add_0162b2801" n="0162b2801"/><anchor xml:id="beg0162b2801" n="0162b2801"/>無<anchor xml:id="end0162b2801"/>有功能緣
<lb n="0162b29" ed="T"/>過去塵爲境，是故識等有非擇滅，由因緣不
<pb n="0162c" ed="T" xml:id="T29.1559.0162c"/>
<lb n="0162c01" ed="T"/>具故。</p><p xml:id="pT29p0162c0103" cb:place="inline">得依二滅立四句。有諸法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162006" n="0162006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162006" n="0162006"/><anchor xml:id="beg0162006" n="0162006"/>唯<anchor xml:id="end0162006"/>有擇滅，
<lb n="0162c02" ed="T"/>謂過去現在定生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162007" n="0162007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162007" n="0162007"/><anchor xml:id="beg0162007" n="0162007"/>爲<anchor xml:id="end0162007"/>法皆是有流。有諸法唯
<lb n="0162c03" ed="T"/>有非擇滅，謂不生爲法<anchor xml:id="nkr_note_add_0162c0301" n="0162c0301"/><anchor xml:id="beg0162c0301" n="0162c0301"/>無<anchor xml:id="end0162c0301"/>流有爲。有諸法具
<lb n="0162c04" ed="T"/>有二滅，謂有流定不生爲法。有諸法<anchor xml:id="nkr_note_add_0162c0401" n="0162c0401"/><anchor xml:id="beg0162c0401" n="0162c0401"/>無<anchor xml:id="end0162c0401"/>有二
<lb n="0162c05" ed="T"/>滅，謂過去現在定生爲法皆是無流。</p><p xml:id="pT29p0162c0515" cb:place="inline">說三無
<lb n="0162c06" ed="T"/>爲已。前說有爲法，除聖道名有流。何者是有
<lb n="0162c07" ed="T"/>爲？</p><p xml:id="pT29p0162c0702" cb:place="inline">偈曰：又諸有爲法，謂色等五陰。</p><p xml:id="pT29p0162c0714" cb:place="inline">釋曰：色
<lb n="0162c08" ed="T"/>陰、受陰、想陰、行陰、識陰，此五陰攝一切有爲。
<lb n="0162c09" ed="T"/>已至聚集因緣所作，故名有爲。何以故？無有
<lb n="0162c10" ed="T"/>法無緣及一緣所生故、是彼種類故。於未來
<lb n="0162c11" ed="T"/>無妨，譬如獨陀。</p><p xml:id="pT29p0162c1107" cb:place="inline">偈曰：說世路言依，有離及
<lb n="0162c12" ed="T"/>有類。</p><p xml:id="pT29p0162c1203" cb:place="inline">釋曰：是諸有爲法，有已正當行，故名
<lb n="0162c13" ed="T"/>世路。復次無常所食故。言謂方言。是言所應
<lb n="0162c14" ed="T"/>義名言依，由執有義言故。佛經說有爲法名
<lb n="0162c15" ed="T"/>言依。若不爾，則違《分別道理<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162008" n="0162008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162008" n="0162008"/><anchor xml:id="beg0162008" n="0162008"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0162008"/>論》。彼論<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162009" n="0162009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162009" n="0162009"/><anchor xml:id="beg0162009" n="0162009"/>云<anchor xml:id="end0162009"/>：
<lb n="0162c16" ed="T"/>言依入十八界攝，永出名離，所謂涅槃。一切
<lb n="0162c17" ed="T"/>有爲，涅槃永出離故。有爲法有離，涅槃無離
<lb n="0162c18" ed="T"/>故。有爲法名有離，有因故名有類。類以因
<lb n="0162c19" ed="T"/>義。毘婆沙師作<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162010" n="0162010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162010" n="0162010"/><anchor xml:id="beg0162010" n="0162010"/>此<anchor xml:id="end0162010"/>說：如是等是有爲別名。</p>
<lb n="0162c20" ed="T"/><p xml:id="pT29p0162c2001">復次是有爲法，偈曰：有流名取陰。</p><p xml:id="pT29p0162c2014" cb:place="inline">釋曰：此
<lb n="0162c21" ed="T"/>何所顯？是有取可說名陰有。但陰非取，謂無
<lb n="0162c22" ed="T"/>流有爲，此中以惑爲取，陰從取生故名取陰，
<lb n="0162c23" ed="T"/>譬如草<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162011" n="0162011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162011" n="0162011"/><anchor xml:id="beg0162011" n="0162011"/>木<anchor xml:id="end0162011"/>糠火。復次隨逐取故，譬如王人。
<lb n="0162c24" ed="T"/>復次諸取從彼生故名取陰，譬如花樹果樹。
<lb n="0162c25" ed="T"/>是有流諸法。</p><p xml:id="pT29p0162c2506" cb:place="inline">偈曰：或說有鬪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162012" n="0162012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162012" n="0162012"/><anchor xml:id="beg0162012" n="0162012"/>爭<anchor xml:id="end0162012"/>。</p><p xml:id="pT29p0162c2513" cb:place="inline">釋曰：諸惑
<lb n="0162c26" ed="T"/>名鬪<anchor xml:id="beg_3" type="star"/>爭<anchor xml:id="end_3"/>，能動諸善法，及損害自他。故鬪<anchor xml:id="beg_4" type="star"/>爭<anchor xml:id="end_4"/>
<lb n="0162c27" ed="T"/>所隨眠故，故說有鬪<anchor xml:id="beg_5" type="star"/>爭<anchor xml:id="end_5"/>。譬如有流。</p><p xml:id="pT29p0162c2714" cb:place="inline">復次偈
<lb n="0162c28" ed="T"/>曰：苦集諦世間。</p><p xml:id="pT29p0162c2807" cb:place="inline">釋曰：違聖人意故名苦。苦
<lb n="0162c29" ed="T"/>從諸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162013" n="0162013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0162013" n="0162013"/><anchor xml:id="beg0162013" n="0162013"/>見<anchor xml:id="end0162013"/>生故名集。破壞故名世間，有對治
<pb n="0163a" ed="T" xml:id="T29.1559.0163a"/>
<lb n="0163a01" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT29p0163a0102" cb:place="inline">偈曰：見處及三有。</p><p xml:id="pT29p0163a0109" cb:place="inline">釋曰：諸見依中住，由
<lb n="0163a02" ed="T"/>隨順增長故，故是見處。但有令有故名有。如
<lb n="0163a03" ed="T"/>此說有流法，如義別名已。</p><p xml:id="pT29p0163a0311" cb:place="inline">前已說色等五陰。</p>
<lb n="0163a04" ed="T"/><p xml:id="pT29p0163a0401">此中偈曰：色陰謂五根，五塵及無敎。</p><p xml:id="pT29p0163a0415" cb:place="inline">釋曰：
<lb n="0163a05" ed="T"/>五根謂眼耳鼻舌身；五塵是眼等五根境，謂
<lb n="0163a06" ed="T"/>色、聲、香、味、觸；及無敎，如此量名色陰。</p><p xml:id="pT29p0163a0615" cb:place="inline">此中是
<lb n="0163a07" ed="T"/>前說色等五塵。</p><p xml:id="pT29p0163a0707" cb:place="inline">偈曰：此識依淨色，說名眼等
<lb n="0163a08" ed="T"/>根。</p><p xml:id="pT29p0163a0802" cb:place="inline">釋曰：色聲香味觸，識所依止五種淨色類，
<lb n="0163a09" ed="T"/>次第應知是眼耳鼻舌身根。如佛世尊言：比
<lb n="0163a10" ed="T"/>丘！眼是內入，合四大成，是淨色性類，如此廣
<lb n="0163a11" ed="T"/>說。復次前已說眼等五根，此識依淨色說名
<lb n="0163a12" ed="T"/>眼等根。眼根等識依止，其義如此。若立此
<lb n="0163a13" ed="T"/>義，則順《分別道理論》。彼論云：何者爲眼根？
<lb n="0163a14" ed="T"/>謂眼識依止淸淨色。</p><p xml:id="pT29p0163a1409" cb:place="inline">說五根已，次應說五塵。</p>
<lb n="0163a15" ed="T"/><p xml:id="pT29p0163a1501">此中偈曰：色二。</p><p xml:id="pT29p0163a1507" cb:place="inline">釋曰：一顯色、二形色。顯色
<lb n="0163a16" ed="T"/>有四種，謂靑、黃、赤、白，餘色是此四色未異。形
<lb n="0163a17" ed="T"/>色有八種，謂長等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163001" n="0163001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163001" n="0163001"/><anchor xml:id="beg0163001" n="0163001"/>耶<anchor xml:id="end0163001"/>。</p><p xml:id="pT29p0163a1709" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0163a1701" n="0163a1701"/><anchor xml:id="beg0163a1701" n="0163a1701"/>後<anchor xml:id="end0163a1701"/>是重說色入。</p><p xml:id="pT29p0163a1715" cb:place="inline">偈曰：
<lb n="0163a18" ed="T"/>或二十。</p><p xml:id="pT29p0163a1804" cb:place="inline">釋曰：謂靑、黃、赤、白、長、短、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163002" n="0163002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163002" n="0163002"/><anchor xml:id="beg0163002" n="0163002"/>方<anchor xml:id="end0163002"/>、圓、高、下、正、
<lb n="0163a19" ed="T"/>邪、雲、烟、塵、霧、影、光、明、闇。有餘師說：空爲一色，
<lb n="0163a20" ed="T"/>故有二十一色。此中形平等爲正。不平等
<lb n="0163a21" ed="T"/>名邪。地氣名霧。日焰名光。月星火藥寶珠電
<lb n="0163a22" ed="T"/>焰名明。於中若色顯現名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163003" n="0163003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163003" n="0163003"/><anchor xml:id="beg0163003" n="0163003"/>影<anchor xml:id="end0163003"/>，翻此名闇。餘
<lb n="0163a23" ed="T"/>色易解故今不釋。</p><p xml:id="pT29p0163a2308" cb:place="inline">有色入有顯無形，謂靑、黃、
<lb n="0163a24" ed="T"/>赤、白、影、光、明、闇。有色入有形無顯，謂有長等
<lb n="0163a25" ed="T"/>一分，卽有敎身業爲相。有色入有顯有形，謂
<lb n="0163a26" ed="T"/>所餘諸色。有餘師說：有色入無形無顯，謂無
<lb n="0163a27" ed="T"/>敎色。有餘師說：唯光及明有顯無形。何以
<lb n="0163a28" ed="T"/>故？恒見靑等諸色有長等差別。云何一物二
<lb n="0163a29" ed="T"/>知所緣？此二色於一塵中現故。是義不然。於
<pb n="0163b" ed="T" xml:id="T29.1559.0163b"/>
<lb n="0163b01" ed="T"/>有敎身業則成反質難故。</p><p xml:id="pT29p0163b0111" cb:place="inline">說色入已。</p><p xml:id="pT29p0163b0115" cb:place="inline">偈曰：聲
<lb n="0163b02" ed="T"/>塵有八種。</p><p xml:id="pT29p0163b0205" cb:place="inline">釋曰：有執依、非執依四大爲因，有
<lb n="0163b03" ed="T"/>衆生名、非衆生名，是名四聲。此聲由可愛、非
<lb n="0163b04" ed="T"/>可愛差別，故成八種。此中有執依爲因者，謂
<lb n="0163b05" ed="T"/>言手等聲。非執依爲因者，謂風樹浪等聲。有
<lb n="0163b06" ed="T"/>衆生名者，謂有義言聲，異此爲非衆生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163004" n="0163004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163004" n="0163004"/><anchor xml:id="beg0163004" n="0163004"/>名<anchor xml:id="end0163004"/>。
<lb n="0163b07" ed="T"/>有餘師說：有別聲有執依、非執依四大爲因，
<lb n="0163b08" ed="T"/>謂手鼓合生。譬如一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163005" n="0163005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163005" n="0163005"/><anchor xml:id="beg0163005" n="0163005"/>顯<anchor xml:id="end0163005"/>色隣虛不許依二四
<lb n="0163b09" ed="T"/>大生，此聲亦應爾。</p><p xml:id="pT29p0163b0908" cb:place="inline">說聲已。</p><p xml:id="pT29p0163b0911" cb:place="inline">偈曰：味六。</p><p xml:id="pT29p0163b0915" cb:place="inline">釋曰：
<lb n="0163b10" ed="T"/>謂甜、酢、醎、辛、苦、淡差別故。</p><p xml:id="pT29p0163b1011" cb:place="inline">偈曰：香有四。</p><p xml:id="pT29p0163b1016" cb:place="inline">釋曰：
<lb n="0163b11" ed="T"/>謂香、臭、平等、不平等差別故。阿毘達磨中說
<lb n="0163b12" ed="T"/>香有三種，謂香、臭、平等。</p><p xml:id="pT29p0163b1210" cb:place="inline">偈曰：觸塵十一種。</p>
<lb n="0163b13" ed="T"/><p xml:id="pT29p0163b1301">釋曰：觸有十一種應知，謂四大、滑、澁、重、輕、冷、
<lb n="0163b14" ed="T"/>飢、渴。此中四大後當說。柔軟名滑。麁燥爲
<lb n="0163b15" ed="T"/>澁。可稱名重，翻此爲輕。熱愛爲冷。食愛爲
<lb n="0163b16" ed="T"/>飢。飮愛爲渴。於因立果名，故說如此。如佛伽
<lb n="0163b17" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0163006" n="0163006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163006" n="0163006"/><anchor xml:id="beg0163006" n="0163006"/>陀<anchor xml:id="end0163006"/>中說：</p>
<lb n="0163b18" ed="T"/><lg xml:id="lgT29p0163b1801" type="regular"><l>「諸佛生現樂，</l><l>說正法亦樂，</l>
<lb n="0163b19" ed="T"/><l>大衆和合樂，</l><l>聚集出家樂。」</l></lg>
<lb n="0163b20" ed="T"/><p xml:id="pT29p0163b2001">於色界中無飢渴觸，有所餘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163007" n="0163007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163007" n="0163007"/><anchor xml:id="beg0163007" n="0163007"/>諸<anchor xml:id="end0163007"/>觸。於中彼衣
<lb n="0163b21" ed="T"/>若不可各稱，四大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163008" n="0163008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163008" n="0163008"/><anchor xml:id="beg0163008" n="0163008"/>聚集<anchor xml:id="end0163008"/>所造故亦可得稱。
<lb n="0163b22" ed="T"/>於彼無能損冷觸、有能益冷觸。他說如此。</p><p xml:id="pT29p0163b2217" cb:place="inline">前
<lb n="0163b23" ed="T"/>已說色有多種，此中有時由一物眼識得生，
<lb n="0163b24" ed="T"/>若是時中分別一類。有時由多物眼識得生，
<lb n="0163b25" ed="T"/>若是時中無所分別。譬如軍衆有無量顯形
<lb n="0163b26" ed="T"/>色，及遠見衆寶應知。耳等識亦爾。身識若極
<lb n="0163b27" ed="T"/>多由五觸生，謂四大、觸。諸觸中滑等隨一，
<lb n="0163b28" ed="T"/>有師作如此執。復有餘師說：具足十一觸生
<lb n="0163b29" ed="T"/>身識。若爾，則總緣塵。通境爲塵，五識應成，不
<pb n="0163c" ed="T" xml:id="T29.1559.0163c"/>
<lb n="0163c01" ed="T"/>但緣別境，五識對入別相爲境故。許彼以別
<lb n="0163c02" ed="T"/>相爲境，非對物別相，斯有何失？應思此義。
<lb n="0163c03" ed="T"/>身舌二根，一時塵至，何識先生？隨強塵先
<lb n="0163c04" ed="T"/>發識。若平等塵至？舌識先生？食欲所引相續
<lb n="0163c05" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT29p0163c0502" cb:place="inline">如此說五根、五塵及如取塵已。今當說無
<lb n="0163c06" ed="T"/>敎色。</p><p xml:id="pT29p0163c0603" cb:place="inline">偈曰：亂心無心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163009" n="0163009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0163009" n="0163009"/><anchor xml:id="beg0163009" n="0163009"/>耶<anchor xml:id="end0163009"/>，隨流淨不淨，依止
<lb n="0163c07" ed="T"/>於四大，何無敎色說。</p><p xml:id="pT29p0163c0709" cb:place="inline">釋曰：異緣名亂心，入
<lb n="0163c08" ed="T"/>無想定及滅心定名無心，顯非亂心及有心
<lb n="0163c09" ed="T"/>故言<anchor xml:id="beg_6" type="star"/>耶<anchor xml:id="end_6"/>。是似相續或俱或後故名隨流。善名
<lb n="0163c10" ed="T"/>淨，惡名不淨，至得相續亦爾。爲簡此異彼，故
<lb n="0163c11" ed="T"/>說依止於四大。毘婆沙師說：依止以因爲義。
<lb n="0163c12" ed="T"/>四大爲無敎，生等五因故。欲顯立名因故言
<lb n="0163c13" ed="T"/>何。此法雖以有色業爲性，不如有敎色可令
<lb n="0163c14" ed="T"/>他知，故名無敎。顯是餘師說故言說。若略說
<lb n="0163c15" ed="T"/>有敎色，三摩提所生善惡性色名無敎。</p><p xml:id="pT29p0163c1516" cb:place="inline">前說
<lb n="0163c16" ed="T"/>依止四大，何者四大？</p><p xml:id="pT29p0163c1609" cb:place="inline">偈曰：諸大謂地界，及
<lb n="0163c17" ed="T"/>水火風界。</p><p xml:id="pT29p0163c1705" cb:place="inline">釋曰：如此四大，能持自相及所造
<lb n="0163c18" ed="T"/>色故名界。云何四界名大？一切餘色依止故、
<lb n="0163c19" ed="T"/>於彼成麁故，故名爲大。復次極遍滿起，地水
<lb n="0163c20" ed="T"/>火風聚中形量大故。復次能增廣一切有色
<lb n="0163c21" ed="T"/>物生，及於世間能作大事故名大。</p><p xml:id="pT29p0163c2114" cb:place="inline">復次此地
<lb n="0163c22" ed="T"/>等界，於何業中成？何爲自性？</p><p xml:id="pT29p0163c2212" cb:place="inline">偈曰：於持等
<lb n="0163c23" ed="T"/>業成。</p><p xml:id="pT29p0163c2303" cb:place="inline">釋曰：勝持和攝成熟引長，於四業中次
<lb n="0163c24" ed="T"/>第成就，地水火風界轉移增益，故名引長
<lb n="0163c25" ed="T"/>是名四大業。</p><p xml:id="pT29p0163c2506" cb:place="inline">自性者次第。</p><p xml:id="pT29p0163c2511" cb:place="inline">偈曰：堅濕熱動性。</p>
<lb n="0163c26" ed="T"/><p xml:id="pT29p0163c2601">釋曰：地界以堅爲性，水界以濕爲性，火界以
<lb n="0163c27" ed="T"/>熱爲性，風界以動爲性。引諸大相續令生異
<lb n="0163c28" ed="T"/>處，如吹燈光名動。《分別道理論》云：何者風
<lb n="0163c29" ed="T"/>界？所謂輕觸。經說亦爾，或說輕觸爲所造
<pb n="0164a" ed="T" xml:id="T29.1559.0164a"/>
<lb n="0164a01" ed="T"/>色，此法以動爲定性故，說動爲風界。卽以業
<lb n="0164a02" ed="T"/>顯風自性。</p><p xml:id="pT29p0164a0205" cb:place="inline">復次地等及地界等，異義云何？</p><p xml:id="pT29p0164a0217" cb:place="inline">偈
<lb n="0164a03" ed="T"/>曰：說地顯形色，由世立名想；水火亦復然。</p>
<lb n="0164a04" ed="T"/><p xml:id="pT29p0164a0401">釋曰：若世人示現他地大，但示顯形色。如示
<lb n="0164a05" ed="T"/>現地大，示現水火大亦爾。但示顯形色，故依
<lb n="0164a06" ed="T"/>世假名想，說色入爲地等三大。</p><p xml:id="pT29p0164a0613" cb:place="inline">偈曰：唯風
<lb n="0164a07" ed="T"/>界。</p><p xml:id="pT29p0164a0702" cb:place="inline">釋曰：是風界世人說爲風。</p><p xml:id="pT29p0164a0712" cb:place="inline">偈曰：亦爾。</p><p xml:id="pT29p0164a0716" cb:place="inline">釋
<lb n="0164a08" ed="T"/>曰：如世人假說顯形色爲地，說風亦爾，或說
<lb n="0164a09" ed="T"/>黑風、或說團風。</p><p xml:id="pT29p0164a0907" cb:place="inline">云何說無敎爲後此陰名色？
<lb n="0164a10" ed="T"/>顯現變壞故。佛世尊說：比丘！由此法變壞，變
<lb n="0164a11" ed="T"/>壞故說色取陰。何法能變壞？由手等觸故變
<lb n="0164a12" ed="T"/>壞，廣說如經。有對礙故可變壞。復次義部經
<lb n="0164a13" ed="T"/>中說：</p>
<lb n="0164a14" ed="T"/><lg xml:id="lgT29p0164a1401" type="regular"><l>「求得欲塵人，</l><l>愛渴所染著，</l>
<lb n="0164a15" ed="T"/><l>若所求不遂，</l><l><anchor xml:id="nkr_note_orig_0164001" n="0164001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0164001" n="0164001"/><anchor xml:id="beg0164001" n="0164001"/>喜彼<anchor xml:id="end0164001"/>如被刺。」</l></lg>
<lb n="0164a16" ed="T"/><p xml:id="pT29p0164a1601">復次餘師說：此色欲界變壞生，對礙故名色。
<lb n="0164a17" ed="T"/>若爾，隣虛色應不成色，不可變壞故。此言非
<lb n="0164a18" ed="T"/>難。隣虛色無獨住，不和合故；若和合住則可
<lb n="0164a19" ed="T"/>變壞。若爾，過去未來色不應成色，此亦已變
<lb n="0164a20" ed="T"/>壞、應變壞，變壞性類故，如所燒薪。若爾，無敎
<lb n="0164a21" ed="T"/>不應成色，此亦由有敎變壞故，其同變壞，如
<lb n="0164a22" ed="T"/>樹動影動。是義不然，無敎無變壞故。若爾，
<lb n="0164a23" ed="T"/>有敎謝滅，無敎亦應謝滅，如樹滅影滅。復
<lb n="0164a24" ed="T"/>有餘師說：依止變壞故，無敎亦變壞。是義不
<lb n="0164a25" ed="T"/>然。若爾，眼識等由依止變壞，亦應成色。是
<lb n="0164a26" ed="T"/>故汝執不平。雖然，有異。何以故？無敎依四
<lb n="0164a27" ed="T"/>大生，如影依樹生、光依寶生。眼等識不爾，
<lb n="0164a28" ed="T"/>依眼等根生，諸根一向唯爲眼等識作生因。
<lb n="0164a29" ed="T"/>此執非毘婆沙義，謂依樹影生、依寶光生。彼
<pb n="0164b" ed="T" xml:id="T29.1559.0164b"/>
<lb n="0164b01" ed="T"/>師說：影等顯色隣虛，各各依止自四大故。若
<lb n="0164b02" ed="T"/>實如此，影光依樹寶生，無敎不應同此依止。
<lb n="0164b03" ed="T"/>何以故？無敎所依止四大已謝。彼師不許無
<lb n="0164b04" ed="T"/>敎隨滅，是故此執不成救義。復有餘師別立
<lb n="0164b05" ed="T"/>救義言：眼等諸識依止各有差別，有依止變
<lb n="0164b06" ed="T"/>壞如眼等，有依止不變壞如意識等。無敎依
<lb n="0164b07" ed="T"/>止旣不爾，此難則不平，是故此義應然，由可
<lb n="0164b08" ed="T"/>變壞故名色陰。</p><p xml:id="pT29p0164b0807" cb:place="inline">是法前已說，色陰爲性。</p><p xml:id="pT29p0164b0816" cb:place="inline">偈曰：
<lb n="0164b09" ed="T"/>此根<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164002" n="0164002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0164002" n="0164002"/><anchor xml:id="beg0164002" n="0164002"/>塵<anchor xml:id="end0164002"/>復說，十入及十界。</p><p xml:id="pT29p0164b0911" cb:place="inline">釋曰：若安立入
<lb n="0164b10" ed="T"/>門屬十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164003" n="0164003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0164003" n="0164003"/><anchor xml:id="beg0164003" n="0164003"/>八<anchor xml:id="end0164003"/>，謂眼入色入乃至身入觸入。若
<lb n="0164b11" ed="T"/>安立界門屬十界，謂眼界色界乃至身界觸
<lb n="0164b12" ed="T"/>界。</p><p xml:id="pT29p0164b1202" cb:place="inline">說色陰及安立入界已，次當說受等諸陰。</p>
<lb n="0164b13" ed="T"/><p xml:id="pT29p0164b1301">此中偈曰：受陰領隨觸。</p><p xml:id="pT29p0164b1310" cb:place="inline">釋曰：有三種領隨
<lb n="0164b14" ed="T"/>觸說名受陰。何者爲三？謂能領隨樂、苦、不樂
<lb n="0164b15" ed="T"/>不苦觸，是名三受。復次若分別此受，則成六
<lb n="0164b16" ed="T"/>受聚，謂眼觸所生受乃至意觸所生受。</p><p xml:id="pT29p0164b1616" cb:place="inline">偈
<lb n="0164b17" ed="T"/>曰：想陰別執相。</p><p xml:id="pT29p0164b1707" cb:place="inline">釋曰：靑黃、長短、男女、親怨、
<lb n="0164b18" ed="T"/>樂苦等相差別執，是名想陰。復次若分別此
<lb n="0164b19" ed="T"/>想，有六如受。</p><p xml:id="pT29p0164b1906" cb:place="inline">偈曰：異四名行陰。</p><p xml:id="pT29p0164b1913" cb:place="inline">釋曰：除色、
<lb n="0164b20" ed="T"/>受、想、識四陰，餘有爲法名行陰。經中佛世尊
<lb n="0164b21" ed="T"/>說：六故意聚名行取陰。此說由勝故。此故意
<lb n="0164b22" ed="T"/>聚，是業性故、於造作中最勝故。佛世尊說：
<lb n="0164b23" ed="T"/>能作功用起有爲法故，說此爲有行取陰。若
<lb n="0164b24" ed="T"/>不爾，所餘心法及不相應法非陰攝，則不可
<lb n="0164b25" ed="T"/>立爲苦諦集諦，於彼亦不可立爲應知應離。
<lb n="0164b26" ed="T"/>佛世尊說：我不說未見未通一法決定至苦
<lb n="0164b27" ed="T"/>後際，未除未滅亦爾。是故諸有爲法入行陰
<lb n="0164b28" ed="T"/>攝，應信此義。</p><p xml:id="pT29p0164b2806" cb:place="inline">偈曰：是受等三陰。</p><p xml:id="pT29p0164b2813" cb:place="inline">釋曰：謂受、
<lb n="0164b29" ed="T"/>想、行三陰，若安立爲入及界。</p><p xml:id="pT29p0164b2912" cb:place="inline">偈曰：或名法入
<pb n="0164c" ed="T" xml:id="T29.1559.0164c"/>
<lb n="0164c01" ed="T"/>界，幷無敎無爲。</p><p xml:id="pT29p0164c0107" cb:place="inline">釋曰：此七種法，說名法入
<lb n="0164c02" ed="T"/>及法界。</p><p xml:id="pT29p0164c0204" cb:place="inline">偈曰：識陰對對視。</p><p xml:id="pT29p0164c0211" cb:place="inline">釋曰：對對諸塵意
<lb n="0164c03" ed="T"/>識心是名識陰。復次若分別此識，則成六識
<lb n="0164c04" ed="T"/>聚，謂眼識乃至意識。</p><p xml:id="pT29p0164c0409" cb:place="inline">是所說識陰，若安立
<lb n="0164c05" ed="T"/>入。</p><p xml:id="pT29p0164c0502" cb:place="inline">偈曰：或說爲意入。</p><p xml:id="pT29p0164c0509" cb:place="inline">釋曰：若安立界。</p><p xml:id="pT29p0164c0515" cb:place="inline">偈曰：
<lb n="0164c06" ed="T"/>或說爲七界。</p><p xml:id="pT29p0164c0606" cb:place="inline">釋曰：何者爲七？</p><p xml:id="pT29p0164c0612" cb:place="inline">偈曰：謂六識、
<lb n="0164c07" ed="T"/>意根。</p><p xml:id="pT29p0164c0703" cb:place="inline">釋曰：眼識界乃至意識界及意界。此中
<lb n="0164c08" ed="T"/>五陰已說爲十二入及十八界，除無敎色，是
<lb n="0164c09" ed="T"/>色陰立爲十入十界，受想行陰無敎無爲立
<lb n="0164c10" ed="T"/>爲法入法界。是識陰卽是意入及六識界幷
<lb n="0164c11" ed="T"/>意界。</p><p xml:id="pT29p0164c1103" cb:place="inline">爲不如此耶？前說唯六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164004" n="0164004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0164004" n="0164004"/><anchor xml:id="beg0164004" n="0164004"/>識<anchor xml:id="end0164004"/>爲識陰。若
<lb n="0164c12" ed="T"/>爾，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164005" n="0164005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0164005" n="0164005"/><anchor xml:id="beg0164005" n="0164005"/>異<anchor xml:id="end0164005"/>此六識何法名意界？無別意界異六
<lb n="0164c13" ed="T"/>識。</p><p xml:id="pT29p0164c1302" cb:place="inline">雖然，是諸識中，偈曰：六中無間謝，說識
<lb n="0164c14" ed="T"/>名意根。</p><p xml:id="pT29p0164c1404" cb:place="inline">釋曰：六識中隨一無間滅，此識說名
<lb n="0164c15" ed="T"/>意界。譬如一人先爲子、後爲父，又如先爲果、
<lb n="0164c16" ed="T"/>後成種子。識亦如是，先爲六識後成意界。</p><p xml:id="pT29p0164c1617" cb:place="inline">若
<lb n="0164c17" ed="T"/>爾，實物唯十七界或十二界。何以故？六識界
<lb n="0164c18" ed="T"/>及意界互相攝故。若爾，云何安立爲十八界？</p>
<lb n="0164c19" ed="T"/><p xml:id="pT29p0164c1901">雖然，偈曰：爲成第六依，故界成十八。</p><p xml:id="pT29p0164c1915" cb:place="inline">釋曰：
<lb n="0164c20" ed="T"/>是五種識界，以眼等五界爲依。第六意識界
<lb n="0164c21" ed="T"/>無有別依，爲成立此依，故說意界。由如此安
<lb n="0164c22" ed="T"/>立依、能依、境界三六故，界成十八。</p><p xml:id="pT29p0164c2214" cb:place="inline">若爾，阿羅
<lb n="0164c23" ed="T"/>漢最後心應非意界，無識在後生。爲此無間
<lb n="0164c24" ed="T"/>滅故成意界？是義不然。何以故？此已住意性
<lb n="0164c25" ed="T"/>中故、因緣不具故，後識不生。此中由陰攝一
<lb n="0164c26" ed="T"/>切有爲，由取陰攝一切有流，由入由界攝一
<lb n="0164c27" ed="T"/>切法盡。</p><p xml:id="pT29p0164c2704" cb:place="inline">應知一切諸法復有略攝。</p><p xml:id="pT29p0164c2714" cb:place="inline">偈曰：略攝
<lb n="0164c28" ed="T"/>一切法，由一陰入界。</p><p xml:id="pT29p0164c2809" cb:place="inline">釋曰：陰中以色陰，入中
<lb n="0164c29" ed="T"/>以意入，界中以法界，應知攝一切法盡。如來
<pb n="0165a" ed="T" xml:id="T29.1559.0165a"/>
<lb n="0165a01" ed="T"/>處處說攝，其義應知如此。</p><p xml:id="pT29p0165a0111" cb:place="inline">偈曰：同自性類
<lb n="0165a02" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT29p0165a0202" cb:place="inline">釋曰：此攝由同性類相應故，不由異性
<lb n="0165a03" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT29p0165a0302" cb:place="inline">何以故？</p><p xml:id="pT29p0165a0305" cb:place="inline">偈曰：離餘法性類。</p><p xml:id="pT29p0165a0312" cb:place="inline">釋曰：諸法與
<lb n="0165a04" ed="T"/>他性相離，則此性與彼不相應，是故不由此
<lb n="0165a05" ed="T"/>性得攝他。譬如眼根，由色陰由眼入眼界。苦
<lb n="0165a06" ed="T"/>集二諦等攝，以同性故。不由餘陰等，彼性不
<lb n="0165a07" ed="T"/>相應故。若爾，有處說由他攝他，譬如由四攝
<lb n="0165a08" ed="T"/>類攝一切衆生。此攝不恒，應知是假名。</p><p xml:id="pT29p0165a0816" cb:place="inline">何故
<lb n="0165a09" ed="T"/>不成二十一界？何以故？眼耳鼻各有二故，不
<lb n="0165a10" ed="T"/>應爾。何以故？</p><p xml:id="pT29p0165a1006" cb:place="inline">偈曰：類境識同故，雖二成一
<lb n="0165a11" ed="T"/>界。</p><p xml:id="pT29p0165a1102" cb:place="inline">釋曰：此中同類者，此二同眼性類故。同
<lb n="0165a12" ed="T"/>境者，此二同緣色故。同識者，此二共爲一眼
<lb n="0165a13" ed="T"/>識依止故。是故眼根雖二共成一界，於耳鼻
<lb n="0165a14" ed="T"/>應知亦爾。</p><p xml:id="pT29p0165a1405" cb:place="inline">偈曰：若爾云何二？爲莊嚴生二。</p>
<lb n="0165a15" ed="T"/><p xml:id="pT29p0165a1501">釋曰：若實如此，眼等一界云何生二？爲莊嚴
<lb n="0165a16" ed="T"/>依止故。若不爾，一眼耳一依處生，一鼻一孔
<lb n="0165a17" ed="T"/>生，此身則大醜陋。是義不然。若本來如此，
<lb n="0165a18" ed="T"/>及猫狸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165001" n="0165001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0165001" n="0165001"/><anchor xml:id="beg0165001" n="0165001"/>鴝<anchor xml:id="end0165001"/>鵒等，生二眼耳鼻有何莊嚴？若爾，
<lb n="0165a19" ed="T"/>生二何爲？爲助成識故。如人閉一眼開一眼，
<lb n="0165a20" ed="T"/>或開一眼半閉一眼，見色皆不明了。爲莊嚴
<lb n="0165a21" ed="T"/>識令成就故，三根各須二處。</p><p xml:id="pT29p0165a2112" cb:place="inline">說陰入界已，應
<lb n="0165a22" ed="T"/>說此義。陰入界其義云何？</p><p xml:id="pT29p0165a2211" cb:place="inline">偈曰：聚來門性義，
<lb n="0165a23" ed="T"/>陰入界三名。</p><p xml:id="pT29p0165a2306" cb:place="inline">釋曰：隨所有色，若過去未來
<lb n="0165a24" ed="T"/>現在、若內若外、若麁若細、若鄙若美、若遠
<lb n="0165a25" ed="T"/>若近，此一切色攝聚一處，說名色陰。由此
<lb n="0165a26" ed="T"/>經言：陰以聚義，此義得成。此中過去色者，
<lb n="0165a27" ed="T"/>由無常已滅，未來未生、現在已生未滅。於自
<lb n="0165a28" ed="T"/>相續爲內，異此名外，或由入判內外。有礙爲
<lb n="0165a29" ed="T"/>麁、無礙爲細，或由相待判麁細。若汝言：或
<pb n="0165b" ed="T" xml:id="T29.1559.0165b"/>
<lb n="0165b01" ed="T"/>由相待則麁細不成。是義不然，由待異故。若
<lb n="0165b02" ed="T"/>此待彼成麁，無方便待彼成細，譬如父子。有
<lb n="0165b03" ed="T"/>染汚爲鄙，無染汚爲美。過去未來爲遠，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165002" n="0165002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0165002" n="0165002"/><anchor xml:id="beg0165002" n="0165002"/>現<anchor xml:id="end0165002"/>
<lb n="0165b04" ed="T"/>在爲近。乃至識陰亦爾。復有差別，五根依止
<lb n="0165b05" ed="T"/>爲麁，心依止爲細。毘婆沙師依地判麁細。有
<lb n="0165b06" ed="T"/>大德說：五根所緣爲麁，異此名細。非可愛名
<lb n="0165b07" ed="T"/>鄙，可愛名美。不可見處爲遠，可見處爲近。
<lb n="0165b08" ed="T"/>過去等自名所顯，不須別釋。應知受等亦爾。
<lb n="0165b09" ed="T"/>由隨依止故有遠近。麁細義如前。</p><p xml:id="pT29p0165b0914" cb:place="inline">入者心及
<lb n="0165b10" ed="T"/>心法來門義，或說來增義，能增長心及心法
<lb n="0165b11" ed="T"/>來。</p><p xml:id="pT29p0165b1102" cb:place="inline">界者別義，如一山處多有鐵銅金銀等差
<lb n="0165b12" ed="T"/>別，故說名界。如此於一依止中或相續中，有
<lb n="0165b13" ed="T"/>十八種差別，說名十八界。此中別以本義，本
<lb n="0165b14" ed="T"/>謂同類因。此十八法同類相續爲同類因，
<lb n="0165b15" ed="T"/>故說名別。若爾，無爲則非界。是義不然，此是
<lb n="0165b16" ed="T"/>心及心法同類因故。復有餘師說：界以種類
<lb n="0165b17" ed="T"/>義。諸法種類有十八，謂自性故說名界。</p><p xml:id="pT29p0165b1716" cb:place="inline">若陰
<lb n="0165b18" ed="T"/>以聚義，陰應是假名，有多物聚集故，譬如聚
<lb n="0165b19" ed="T"/>及人。是義不然，一物隣虛得陰名故。若爾，不
<lb n="0165b20" ed="T"/>應說陰以聚義。何以故？一物無聚義故。復有
<lb n="0165b21" ed="T"/>餘師說：能荷負事是陰義。復有師說：分分是
<lb n="0165b22" ed="T"/>陰義。何以故？如有諸說我應<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165003" n="0165003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0165003" n="0165003"/><anchor xml:id="beg0165003" n="0165003"/>轉<anchor xml:id="end0165003"/>三陰物。此
<lb n="0165b23" ed="T"/>執與經不相應。何以故？經但說聚是陰義，如
<lb n="0165b24" ed="T"/>經言：隨所有色，若過去未來現在等，廣說如
<lb n="0165b25" ed="T"/>經。若汝言隨一過去等色陰義，於經中應知，
<lb n="0165b26" ed="T"/>是故一切過去等色一一皆名色陰。不應作
<lb n="0165b27" ed="T"/>如此執，是一切色攝聚一處，說名爲陰。由此
<lb n="0165b28" ed="T"/>說故，是故諸陰假名有如聚。若爾，有色諸入，
<lb n="0165b29" ed="T"/>於汝應成假名有。何以故？多眼等隣虛成來
<pb n="0165c" ed="T" xml:id="T29.1559.0165c"/>
<lb n="0165c01" ed="T"/>門故。是義不然，聚集中一一成因故。復次與
<lb n="0165c02" ed="T"/>塵共作故，根亦非十二入。故《毘婆沙》中說：阿
<lb n="0165c03" ed="T"/>毘達磨師若觀假名陰說，則說如此隣虛者
<lb n="0165c04" ed="T"/>一界一入一陰一分。<anchor xml:id="nkr_note_add_0165c0401" n="0165c0401"/><anchor xml:id="beg0165c0401" n="0165c0401"/>若<anchor xml:id="end0165c0401"/>不觀說，則說如此隣
<lb n="0165c05" ed="T"/>虛者一界一入一陰。此中於一分假說具分，
<lb n="0165c06" ed="T"/>譬如衣一分被燒說衣被燒。</p><p xml:id="pT29p0165c0612" cb:place="inline">復次云何世尊
<lb n="0165c07" ed="T"/>由陰等門作三種正說？</p><p xml:id="pT29p0165c0710" cb:place="inline">弟子衆，偈曰：癡、根、樂
<lb n="0165c08" ed="T"/>三故，故說陰入界。</p><p xml:id="pT29p0165c0808" cb:place="inline">釋曰：阿毘達磨師說如
<lb n="0165c09" ed="T"/>此，衆生癡有三種，有諸衆生於心法不明執
<lb n="0165c10" ed="T"/>聚爲我故，有諸衆生於色不明，有諸衆生於
<lb n="0165c11" ed="T"/>色心不明。根亦有三，謂利、中、鈍。樂亦有三，
<lb n="0165c12" ed="T"/>謂樂、略、中。廣文爲此三人次第說三，謂陰、入、
<lb n="0165c13" ed="T"/>界。</p><p xml:id="pT29p0165c1302" cb:place="inline">復有何因，一切所餘心法，佛世尊安置一
<lb n="0165c14" ed="T"/>行陰中，分受想二法別立爲陰？</p><p xml:id="pT29p0165c1413" cb:place="inline">偈曰：爭根生
<lb n="0165c15" ed="T"/>死因，立次第因故，心法中受想，分立爲別
<lb n="0165c16" ed="T"/>陰。</p><p xml:id="pT29p0165c1602" cb:place="inline">釋曰：爭根有二，一貪著欲塵、二貪著諸
<lb n="0165c17" ed="T"/>見。受想二法次第爲此二爭勝因，由衆生著
<lb n="0165c18" ed="T"/>受味是故執著欲塵，由隨顚倒想起執著諸
<lb n="0165c19" ed="T"/>見。受想二法是生死勝因。何以故？衆生貪著
<lb n="0165c20" ed="T"/>受、起倒想、輪轉生死。復有因爲立次第，後文
<lb n="0165c21" ed="T"/>當說。此中由此次第因，分受想二法別立爲
<lb n="0165c22" ed="T"/>陰，應知如此。此因立次第中當說。</p><p xml:id="pT29p0165c2214" cb:place="inline">復次云何
<lb n="0165c23" ed="T"/>於界入中說無爲，陰中不說？</p><p xml:id="pT29p0165c2312" cb:place="inline">偈曰：陰中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165004" n="0165004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0165004" n="0165004"/><anchor xml:id="beg0165004" n="0165004"/>除
<lb n="0165c24" ed="T"/>無<anchor xml:id="end0165004"/>爲，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165005" n="0165005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0165005" n="0165005"/><anchor xml:id="beg0165005" n="0165005"/>義<anchor xml:id="end0165005"/>不相應故。</p><p xml:id="pT29p0165c2408" cb:place="inline">釋曰：若於五陰中說三
<lb n="0165c25" ed="T"/>無爲，不可安立令與陰相符。何以故？義不相
<lb n="0165c26" ed="T"/>應故。云何不相應？此無爲安色中，非色乃至
<lb n="0165c27" ed="T"/>非識，不可說爲第六陰。何以故？不應陰義故。
<lb n="0165c28" ed="T"/>陰是聚義前已說。無爲無過去未來現在等
<lb n="0165c29" ed="T"/>異如色等，由此異一切攝聚一處可立名無
<pb n="0166a" ed="T" xml:id="T29.1559.0166a"/>
<lb n="0166a01" ed="T"/>爲陰。爲顯染汚依止故說取陰，爲顯染汚淸
<lb n="0166a02" ed="T"/>淨依止故說陰，此二義於無爲中無由義，不
<lb n="0166a03" ed="T"/>相應故，於陰中不立無爲。如甁，破壞非甁，如
<lb n="0166a04" ed="T"/>此陰滅壞，不可立爲陰，餘師說如此。若作此
<lb n="0166a05" ed="T"/>執，於界入中成反質難。</p><p xml:id="pT29p0166a0510" cb:place="inline">說諸陰別義已。</p><p xml:id="pT29p0166a0516" cb:place="inline">偈
<lb n="0166a06" ed="T"/>曰：復次第如麁，染器等義界。</p><p xml:id="pT29p0166a0612" cb:place="inline">釋曰：色者有
<lb n="0166a07" ed="T"/>礙，一切中最麁，無色中受行相麁故。世間有
<lb n="0166a08" ed="T"/>說：我手痛我脚痛。想麁於二，男女等差別
<lb n="0166a09" ed="T"/>易分別故。於識行麁，欲瞋等相易分別故。
<lb n="0166a10" ed="T"/>於中識最細，由自性難分別故。是故最麁於
<lb n="0166a11" ed="T"/>前說。</p><p xml:id="pT29p0166a1103" cb:place="inline">復次無始生死男女，於色互相愛樂，由
<lb n="0166a12" ed="T"/>貪著<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166001" n="0166001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166001" n="0166001"/><anchor xml:id="beg0166001" n="0166001"/>愛<anchor xml:id="end0166001"/>味，此貪由想顚倒，此顚倒由煩惱。
<lb n="0166a13" ed="T"/>此煩惱從染汚心生。如此如染立次第。</p><p xml:id="pT29p0166a1316" cb:place="inline">復次
<lb n="0166a14" ed="T"/>由器等義立次第，如器食餚厨人噉者，色等
<lb n="0166a15" ed="T"/>五陰亦爾。</p><p xml:id="pT29p0166a1505" cb:place="inline">復次或由界立次第，欲界欲塵色
<lb n="0166a16" ed="T"/>所顯，諸定受所顯，三無色界想所顯，有頂唯
<lb n="0166a17" ed="T"/>行所顯，此四卽是識住，於四中識能依住。此
<lb n="0166a18" ed="T"/>陰次第，爲顯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166002" n="0166002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166002" n="0166002"/><anchor xml:id="beg0166002" n="0166002"/>田<anchor xml:id="end0166002"/>種子次第義。是故唯立五
<lb n="0166a19" ed="T"/>陰，不多不少，由此立次第因。於行中分受及
<lb n="0166a20" ed="T"/>想別立爲陰，由此受想最麁，染汚次第因。
<lb n="0166a21" ed="T"/>受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166003" n="0166003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166003" n="0166003"/><anchor xml:id="beg0166003" n="0166003"/>想<anchor xml:id="end0166003"/>似食餚，能顯二界故，別立爲陰。</p><p xml:id="pT29p0166a2115" cb:place="inline">入界
<lb n="0166a22" ed="T"/>中眼等六應說次第。何以故？由隨此塵及識
<lb n="0166a23" ed="T"/>次第易知故。</p><p xml:id="pT29p0166a2306" cb:place="inline">此眼等六，偈曰：前五現塵故。</p><p xml:id="pT29p0166a2317" cb:place="inline">釋
<lb n="0166a24" ed="T"/>曰：眼等五根緣現在塵，是故先說。意根境界
<lb n="0166a25" ed="T"/>不定，有意根緣現在塵、有緣三世及非三世
<lb n="0166a26" ed="T"/>塵。</p><p xml:id="pT29p0166a2602" cb:place="inline">偈曰：四所造塵故。</p><p xml:id="pT29p0166a2609" cb:place="inline">釋曰：前言流至此五
<lb n="0166a27" ed="T"/>中，四在前說，所造色爲塵故。身塵不定，或
<lb n="0166a28" ed="T"/>身緣四大、或緣所造、或復俱緣。</p><p xml:id="pT29p0166a2813" cb:place="inline">偈曰：餘遠
<lb n="0166a29" ed="T"/>急明事。</p><p xml:id="pT29p0166a2904" cb:place="inline">釋曰：餘者謂前四根，此次第前說。
<pb n="0166b" ed="T" xml:id="T29.1559.0166b"/>
<lb n="0166b01" ed="T"/>由遠急明事故眼耳緣遠境，於後二前說。於
<lb n="0166b02" ed="T"/>前二中，眼事最遠，遠見江河，不聞聲故，故
<lb n="0166b03" ed="T"/>眼在前。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166004" n="0166004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166004" n="0166004"/><anchor xml:id="beg0166004" n="0166004"/>後<anchor xml:id="end0166004"/>有急<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166005" n="0166005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166005" n="0166005"/><anchor xml:id="beg0166005" n="0166005"/>緩<anchor xml:id="end0166005"/>事，如先見人擊鼓後方
<lb n="0166b04" ed="T"/>聞聲。鼻舌無遠事。鼻事急故前說，如飮食未
<lb n="0166b05" ed="T"/>到舌，鼻已知香故。又鼻事明了，能緣味細香
<lb n="0166b06" ed="T"/>故，舌則不爾。</p><p xml:id="pT29p0166b0606" cb:place="inline">偈曰：復隨處次第。</p><p xml:id="pT29p0166b0613" cb:place="inline">釋曰：復次
<lb n="0166b07" ed="T"/>於身中，眼根依止在上，耳根<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166006" n="0166006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166006" n="0166006"/><anchor xml:id="beg0166006" n="0166006"/>次<anchor xml:id="end0166006"/>下，鼻又下
<lb n="0166b08" ed="T"/>耳，舌又下鼻，身多下舌，意根依止其中無
<lb n="0166b09" ed="T"/>有的處，故如處所立彼次第。</p><p xml:id="pT29p0166b0912" cb:place="inline">復次何因十
<lb n="0166b10" ed="T"/>入皆色陰所攝，於中唯一入名色入？一切入
<lb n="0166b11" ed="T"/>皆法爲自性，於中唯一入名法入？</p><p xml:id="pT29p0166b1114" cb:place="inline">偈曰：爲簡
<lb n="0166b12" ed="T"/>別勝故，攝多勝法故，唯一入名色，及一入名
<lb n="0166b13" ed="T"/>法。</p><p xml:id="pT29p0166b1302" cb:place="inline">釋曰：云何爲簡別？欲令知如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166007" n="0166007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166007" n="0166007"/><anchor xml:id="beg0166007" n="0166007"/>此<anchor xml:id="end0166007"/>十法各
<lb n="0166b14" ed="T"/>得入名，由成立爲根塵故，不須聚集。更由眼
<lb n="0166b15" ed="T"/>等差別，是色不得眼等名，亦是色性。應知是
<lb n="0166b16" ed="T"/>色入故，不立此別名。</p><p xml:id="pT29p0166b1609" cb:place="inline">復次色入於中勝故。何
<lb n="0166b17" ed="T"/>以故？有礙強故。若手<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166008" n="0166008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166008" n="0166008"/><anchor xml:id="beg0166008" n="0166008"/>等物<anchor xml:id="end0166008"/>觸，卽便變壞。復
<lb n="0166b18" ed="T"/>次體相顯現於此彼處，易指示故、有似影故。
<lb n="0166b19" ed="T"/>復次世間同知說此入爲色，非知餘入。爲簡
<lb n="0166b20" ed="T"/>別故，說一入名法入，不說餘入。復次於法入
<lb n="0166b21" ed="T"/>中，攝受等多法，爲說多法故立通名。又涅槃
<lb n="0166b22" ed="T"/>是最勝法，入此中攝，非於餘入，故偏受法名。
<lb n="0166b23" ed="T"/>復有餘師說：二十種品類，多餘色故，肉、天、聖
<lb n="0166b24" ed="T"/>慧三眼境故。復有餘法，陰入界同名，於餘經
<lb n="0166b25" ed="T"/>中已顯。</p><p xml:id="pT29p0166b2504" cb:place="inline">由此三門攝，彼皆盡、爲不盡？由此攝
<lb n="0166b26" ed="T"/>盡無餘。</p><p xml:id="pT29p0166b2604" cb:place="inline">此中偈曰：如來說法陰，其數八十
<lb n="0166b27" ed="T"/>千，此但言及名，色行陰所攝。</p><p xml:id="pT29p0166b2712" cb:place="inline">釋曰：有諸師
<lb n="0166b28" ed="T"/>執，佛正敎言音爲性，於彼師入色陰攝。復有
<lb n="0166b29" ed="T"/>諸師執，文句爲性，於彼師入行陰攝。</p><p xml:id="pT29p0166b2915" cb:place="inline">此法陰
<pb n="0166c" ed="T" xml:id="T29.1559.0166c"/>
<lb n="0166c01" ed="T"/>數量云何？</p><p xml:id="pT29p0166c0105" cb:place="inline">偈曰：說如法陰量。</p><p xml:id="pT29p0166c0112" cb:place="inline">釋曰：有諸師
<lb n="0166c02" ed="T"/>說：有一分阿毘達磨名法陰，其量有六千偈，
<lb n="0166c03" ed="T"/>八十千中一一法陰其量皆爾。</p><p xml:id="pT29p0166c0313" cb:place="inline">復有諸師說，
<lb n="0166c04" ed="T"/>偈曰：陰等一一敎。</p><p xml:id="pT29p0166c0408" cb:place="inline">釋曰：陰、入、界、緣生、諦、食、
<lb n="0166c05" ed="T"/>定、無量、無色、解脫、制入、遍入、覺、助、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166009" n="0166009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166009" n="0166009"/><anchor xml:id="beg0166009" n="0166009"/>通<anchor xml:id="end0166009"/>、解、願、智、
<lb n="0166c06" ed="T"/>無爭等正敎，隨一一皆名法陰。</p><p xml:id="pT29p0166c0613" cb:place="inline">偈曰：實<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166010" n="0166010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166010" n="0166010"/><anchor xml:id="beg0166010" n="0166010"/>判<anchor xml:id="end0166010"/>行
<lb n="0166c07" ed="T"/>對治，隨釋法陰爾。</p><p xml:id="pT29p0166c0708" cb:place="inline">釋曰：諸師實判如此。衆
<lb n="0166c08" ed="T"/>生有八萬煩惱行類，謂欲、瞋、癡、慢等差別故。
<lb n="0166c09" ed="T"/>爲對治此行，世尊正說八萬法陰。</p><p xml:id="pT29p0166c0914" cb:place="inline">如八萬法
<lb n="0166c10" ed="T"/>陰，於五陰中入色行二陰攝。</p><p xml:id="pT29p0166c1012" cb:place="inline">偈曰：如此餘應
<lb n="0166c11" ed="T"/>理，陰入及界等，於前說中攝，熟思彼性類。</p>
<lb n="0166c12" ed="T"/><p xml:id="pT29p0166c1201">釋曰：若有餘陰入界等，於餘經中說，是彼如
<lb n="0166c13" ed="T"/>前所說陰入界中，隨彼性類，此論中所說應
<lb n="0166c14" ed="T"/>善簡擇攝入其中。此中有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166011" n="0166011"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166011" n="0166011"/><anchor xml:id="beg0166011" n="0166011"/>別<anchor xml:id="end0166011"/>五陰，謂戒陰、
<lb n="0166c15" ed="T"/>定、慧、解脫、解脫知見陰。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166012" n="0166012"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0166012" n="0166012"/><anchor xml:id="beg0166012" n="0166012"/>界<anchor xml:id="end0166012"/>陰入色陰攝，餘四
<lb n="0166c16" ed="T"/>入行陰攝。</p><p xml:id="pT29p0166c1605" cb:place="inline">復有十遍入，前八遍入無貪爲
<lb n="0166c17" ed="T"/>自性故，法入所攝；若共伴類，五陰爲性故，
<lb n="0166c18" ed="T"/>意法二入所攝。制入亦爾。空遍入、識遍入及
<lb n="0166c19" ed="T"/>空等四無邊入，四陰爲性故，意法二入所攝。
<lb n="0166c20" ed="T"/>復有五解脫入，智慧爲性故，法入所攝；若共
<lb n="0166c21" ed="T"/>伴類，聲意法三入所攝。復有二入，謂無想入、
<lb n="0166c22" ed="T"/>非想非非想入，第一入卽無想天，十入所攝，
<lb n="0166c23" ed="T"/>除香味入故。第二入，意法二入所攝。</p><p xml:id="pT29p0166c2315" cb:place="inline">如此於
<lb n="0166c24" ed="T"/>《多界經》中，佛說有六十二界。此等諸界，如理
<lb n="0166c25" ed="T"/>應知入十八界中攝。</p><p xml:id="pT29p0166c2509" cb:place="inline">彼中所說六界，謂地界、
<lb n="0166c26" ed="T"/>水、火、風、空、識界。六中二界未說其相。此無爲
<lb n="0166c27" ed="T"/>空，爲應知卽是空界耶？一切識爲應知卽是
<lb n="0166c28" ed="T"/>識界耶？彼說非。云何非？</p><p xml:id="pT29p0166c2810" cb:place="inline">門風竅鼻口內等。
<lb n="0166c29" ed="T"/>偈曰：竅穴名空界。</p><p xml:id="pT29p0166c2908" cb:place="inline">釋曰：若說竅穴，應知是
<pb n="0167a" ed="T" xml:id="T29.1559.0167a"/>
<lb n="0167a01" ed="T"/>何法。</p><p xml:id="pT29p0167a0103" cb:place="inline">偈曰：彼言謂光闇。</p><p xml:id="pT29p0167a0110" cb:place="inline">釋曰：何以故？無有
<lb n="0167a02" ed="T"/>竅穴離光闇可見故。是故彼言空界，唯光闇
<lb n="0167a03" ed="T"/>爲性，晝夜爲位。此空界說名隣礙色。彼說礙
<lb n="0167a04" ed="T"/>色者，謂聚集中色最易變壞故。光闇與礙色
<lb n="0167a05" ed="T"/>相隣故，名隣礙色。復有餘師釋：此亦是礙
<lb n="0167a06" ed="T"/>他，於此無礙故，與餘色相隣。</p><p xml:id="pT29p0167a0612" cb:place="inline">偈曰：識界卽
<lb n="0167a07" ed="T"/>是識，有流。</p><p xml:id="pT29p0167a0705" cb:place="inline">釋曰：云何不說無流？由佛許六
<lb n="0167a08" ed="T"/>界。</p><p xml:id="pT29p0167a0802" cb:place="inline">偈曰：生所依。</p><p xml:id="pT29p0167a0807" cb:place="inline">釋曰：此六界從初託生心
<lb n="0167a09" ed="T"/>乃至死墮心生所依止，若無流法不得如此。
<lb n="0167a10" ed="T"/>如此六界中，前四觸界攝，第五色界攝，第六
<lb n="0167a11" ed="T"/>七識界攝。</p><p xml:id="pT29p0167a1105" cb:place="inline">說攝義已。是前<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167001" n="0167001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0167001" n="0167001"/><anchor xml:id="beg0167001" n="0167001"/>所<anchor xml:id="end0167001"/>說十八界，於
<lb n="0167a12" ed="T"/>中幾有顯、幾無顯？</p><p xml:id="pT29p0167a1208" cb:place="inline">偈曰：於中一有顯，謂色。</p>
<lb n="0167a13" ed="T"/><p xml:id="pT29p0167a1301">釋曰：此色易可顯，如言此色彼色。由此言
<lb n="0167a14" ed="T"/>故，應知義至所餘非顯。</p><p xml:id="pT29p0167a1410" cb:place="inline">幾是有礙、幾是無礙？</p>
<lb n="0167a15" ed="T"/><p xml:id="pT29p0167a1501">偈曰：十有礙有色。</p><p xml:id="pT29p0167a1508" cb:place="inline">釋曰：此十界色陰所攝
<lb n="0167a16" ed="T"/>是有礙。礙是何法？相障故名礙。此礙有三
<lb n="0167a17" ed="T"/>種：一障礙、二塵礙、三緣緣礙。此中障礙者，
<lb n="0167a18" ed="T"/>於自處對障他生，如手於手自相對障，石於
<lb n="0167a19" ed="T"/>石亦爾。塵礙者，眼等諸根於色等塵，如《假
<lb n="0167a20" ed="T"/>名論》說：有眼於水有礙，非於陸地，如魚等眼。
<lb n="0167a21" ed="T"/>有眼於陸地有礙，非於水中，從多如人等眼。
<lb n="0167a22" ed="T"/>有眼二處有礙，謂於水陸，如龜鼉蝦蟆鬼捕
<lb n="0167a23" ed="T"/>魚人等眼。有眼二處無礙，除前三句。有眼於
<lb n="0167a24" ed="T"/>夜有礙非於晝時，如蝙蝠<anchor xml:id="beg_7" type="star"/>鴝<anchor xml:id="end_7"/>鵒等眼。有眼
<lb n="0167a25" ed="T"/>於晝有礙非於夜時，從多如人等眼。有眼
<lb n="0167a26" ed="T"/>於晝夜有礙，如狗野干馬豹猫狸等眼。有眼
<lb n="0167a27" ed="T"/>於二時無礙，除前三句。塵礙相如此。緣緣礙
<lb n="0167a28" ed="T"/>者，心及心法於自緣緣境有礙。</p><p xml:id="pT29p0167a2813" cb:place="inline">塵礙與緣緣
<lb n="0167a29" ed="T"/>礙，異相云何？此法於<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167002" n="0167002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0167002" n="0167002"/><anchor xml:id="beg0167002" n="0167002"/>礙<anchor xml:id="end0167002"/>處有功能，說是處
<pb n="0167b" ed="T" xml:id="T29.1559.0167b"/>
<lb n="0167b01" ed="T"/>爲此法塵，名爲塵礙。心及心法所取之塵，名
<lb n="0167b02" ed="T"/>緣緣礙。</p><p xml:id="pT29p0167b0204" cb:place="inline">云何此根於自境相續生，及識於緣
<lb n="0167b03" ed="T"/>緣生，說名有礙？過此於彼不生故。復<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167003" n="0167003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0167003" n="0167003"/><anchor xml:id="beg0167003" n="0167003"/>次<anchor xml:id="end0167003"/>此
<lb n="0167b04" ed="T"/>中礙者以到義，謂於自境生，此中由障礙。
<lb n="0167b05" ed="T"/>應知十界有礙，互相障故。</p><p xml:id="pT29p0167b0511" cb:place="inline">若法由塵礙有礙，
<lb n="0167b06" ed="T"/>亦由障礙有礙不？有四句。第一句，謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167004" n="0167004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0167004" n="0167004"/><anchor xml:id="beg0167004" n="0167004"/>七<anchor xml:id="end0167004"/>心
<lb n="0167b07" ed="T"/>界及法界一分相應心法。第二句，謂五塵。第
<lb n="0167b08" ed="T"/>三句，謂五根。第四句，謂法界一分心不相應
<lb n="0167b09" ed="T"/>法。</p><p xml:id="pT29p0167b0902" cb:place="inline">若法由塵礙有礙，亦由緣緣礙有礙不？除
<lb n="0167b10" ed="T"/>後二句，若法由緣緣礙有礙，必由塵礙有礙。
<lb n="0167b11" ed="T"/>有法由塵礙有礙，不由緣緣礙有礙，如五根。
<lb n="0167b12" ed="T"/>大德鳩摩羅羅多說：</p>
<lb n="0167b13" ed="T"/><lg xml:id="lgT29p0167b1301" type="regular"><l>「是處心欲生，</l><l>他礙令不起，</l>
<lb n="0167b14" ed="T"/><l>應知是有礙，</l><l>異此非有礙。」</l></lg>
<lb n="0167b15" ed="T"/><p xml:id="pT29p0167b1501">說有礙已。十八界中，幾善、幾惡、幾無記？</p><p xml:id="pT29p0167b1516" cb:place="inline">偈曰：
<lb n="0167b16" ed="T"/>八無記。</p><p xml:id="pT29p0167b1604" cb:place="inline">釋曰：何者爲八？</p><p xml:id="pT29p0167b1610" cb:place="inline">前所說十種有礙
<lb n="0167b17" ed="T"/>中，偈曰：是諸除色聲。</p><p xml:id="pT29p0167b1709" cb:place="inline">釋曰：五根、香、味、觸界，
<lb n="0167b18" ed="T"/>是八由善惡差別不可記故，故說無記。有餘
<lb n="0167b19" ed="T"/>師說：約果報不可記，故名無記。若爾，於無流
<lb n="0167b20" ed="T"/>則成反質難。</p><p xml:id="pT29p0167b2006" cb:place="inline">偈曰：餘三性。</p><p xml:id="pT29p0167b2011" cb:place="inline">釋曰：餘十種界
<lb n="0167b21" ed="T"/>具善、惡、無記性。此中七識界，與無貪等相應
<lb n="0167b22" ed="T"/>是善性，若與貪等相應是惡性，所餘是無記
<lb n="0167b23" ed="T"/>性。法界，與無貪等善相應及發起擇滅皆是
<lb n="0167b24" ed="T"/>善性，與貪等惡相應及發起是惡性，所餘
<lb n="0167b25" ed="T"/>是無記性。色界聲界，善惡心發起，是善惡性，
<lb n="0167b26" ed="T"/>身口業所攝故，若異此是無記性。</p><p xml:id="pT29p0167b2614" cb:place="inline">說諸界善
<lb n="0167b27" ed="T"/>等性已。十八界中幾於欲界相應？幾於色界
<lb n="0167b28" ed="T"/>無色界相應？</p><p xml:id="pT29p0167b2806" cb:place="inline">偈曰：欲界一切有。</p><p xml:id="pT29p0167b2813" cb:place="inline">釋曰：相應
<lb n="0167b29" ed="T"/>是有義、不相離義。於欲界中具足十八。</p><p xml:id="pT29p0167b2916" cb:place="inline">偈
<pb n="0167c" ed="T" xml:id="T29.1559.0167c"/>
<lb n="0167c01" ed="T"/>曰：色界十四。</p><p xml:id="pT29p0167c0106" cb:place="inline">釋曰：於色界中不具，但有
<lb n="0167c02" ed="T"/>十四。</p><p xml:id="pT29p0167c0203" cb:place="inline">何者十四？</p><p xml:id="pT29p0167c0207" cb:place="inline">偈曰：除香味及鼻舌識故。</p>
<lb n="0167c03" ed="T"/><p xml:id="pT29p0167c0301">釋曰：於色界中無香味，此二是段食類故。由
<lb n="0167c04" ed="T"/>離欲段食，於彼受生故。由無此塵，鼻舌二識
<lb n="0167c05" ed="T"/>亦不得生，無緣緣故。若爾，於彼不應立有觸
<lb n="0167c06" ed="T"/>界，觸亦是段食類故。實爾，若觸非段食類，
<lb n="0167c07" ed="T"/>於彼可有。若爾，香味亦應然。是義不然。何以
<lb n="0167c08" ed="T"/>故？離食無別用香味如觸。觸有別用，謂能成
<lb n="0167c09" ed="T"/>根、能爲依持及成衣服等故。彼處衆生離
<lb n="0167c10" ed="T"/>欲段食，是故香味無用，觸則不爾。</p><p xml:id="pT29p0167c1014" cb:place="inline">有餘師說：
<lb n="0167c11" ed="T"/>依止定及三摩跋提，或見色聞聲與輕安相
<lb n="0167c12" ed="T"/>應，有觸勝類能益彼身。是故此三於定生處
<lb n="0167c13" ed="T"/>得相隨生，香味不爾。若爾，於彼不應有鼻舌
<lb n="0167c14" ed="T"/>二根。是義不然。何以故？此二有用。若離此
<lb n="0167c15" ed="T"/>二，身則醜陋，無二根故。又言說不成。若用
<lb n="0167c16" ed="T"/>如此，但須鼻舌依止，爲莊嚴身及以言說，
<lb n="0167c17" ed="T"/>不須鼻舌二根。是義不然，無但依止非根。如
<lb n="0167c18" ed="T"/>男根依止於彼，此不生可然，以無用故。鼻舌
<lb n="0167c19" ed="T"/>依止，於彼有用，是故若離根於彼，此生則應
<lb n="0167c20" ed="T"/>理。若有諸根，無用亦生，如於胎中定死衆生，
<lb n="0167c21" ed="T"/>無用可生，非無因可生。此諸根從何因生？於
<lb n="0167c22" ed="T"/>根有愛。所有勝業若人離欲，於塵於根決定
<lb n="0167c23" ed="T"/>離欲。彼人若已離欲香味二塵，鼻舌二根於
<lb n="0167c24" ed="T"/>彼不應得生。</p><p xml:id="pT29p0167c2406" cb:place="inline">若生鼻舌二根，男根云何不生？
<lb n="0167c25" ed="T"/>由生醜陋故。若根藏如象王陰，云何醜陋？不
<lb n="0167c26" ed="T"/>必由有用故生。云何生？必由因故生。雖復
<lb n="0167c27" ed="T"/>醜陋，若有因必應生。因旣無，此不生，彼云何
<lb n="0167c28" ed="T"/>生？是義不然，與經相違故。經言：彼人具足根
<lb n="0167c29" ed="T"/>無闕少。是義不然，隨彼所有根說無闕少，有
<pb n="0168a" ed="T" xml:id="T29.1559.0168a"/>
<lb n="0168a01" ed="T"/>何相違？若不爾，於彼亦應有男根。彼說如此。
<lb n="0168a02" ed="T"/>於彼有鼻舌二根，但無香味。彼由<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168001" n="0168001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168001" n="0168001"/><anchor xml:id="beg0168001" n="0168001"/>內依<anchor xml:id="end0168001"/>門，
<lb n="0168a03" ed="T"/>於六根生貪愛，不由外塵門。於男根生愛，必
<lb n="0168a04" ed="T"/>由婬觸門起。是故此義得成，故於色界有十
<lb n="0168a05" ed="T"/>四界。</p><p xml:id="pT29p0168a0503" cb:place="inline">偈曰：無色界相應，意法意識界。</p><p xml:id="pT29p0168a0515" cb:place="inline">釋曰：
<lb n="0168a06" ed="T"/>已離欲色界，於彼受生十界色爲性，及五識
<lb n="0168a07" ed="T"/>界用彼爲依境，是故於無色界不得有。</p><p xml:id="pT29p0168a0716" cb:place="inline">幾界
<lb n="0168a08" ed="T"/>有流、幾界無流？意法識三界，前所說。</p><p xml:id="pT29p0168a0815" cb:place="inline">偈曰：諸
<lb n="0168a09" ed="T"/>有流無流，是三。</p><p xml:id="pT29p0168a0907" cb:place="inline">釋曰：若是三界中，道諦無
<lb n="0168a10" ed="T"/>爲所攝是無流，異此是有流。</p><p xml:id="pT29p0168a1012" cb:place="inline">偈曰：餘有流。</p>
<lb n="0168a11" ed="T"/><p xml:id="pT29p0168a1101">釋曰：所餘十五界，一向定有流。</p><p xml:id="pT29p0168a1113" cb:place="inline">幾界有覺有
<lb n="0168a12" ed="T"/>觀？幾界無覺有觀？幾界無覺無觀？</p><p xml:id="pT29p0168a1214" cb:place="inline">偈曰：有
<lb n="0168a13" ed="T"/>覺亦有觀，定是五識界。</p><p xml:id="pT29p0168a1310" cb:place="inline">釋曰：是五識界恒
<lb n="0168a14" ed="T"/>與覺觀相應故言定，爲簡異餘界故。</p><p xml:id="pT29p0168a1415" cb:place="inline">偈曰：後
<lb n="0168a15" ed="T"/>三有三義。</p><p xml:id="pT29p0168a1505" cb:place="inline">釋曰：意界、法界、意識界是十八
<lb n="0168a16" ed="T"/>中最後故言後。此具三品，意界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168002" n="0168002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168002" n="0168002"/><anchor xml:id="beg0168002" n="0168002"/>意<anchor xml:id="end0168002"/>識界與心
<lb n="0168a17" ed="T"/>相應法界，除覺觀，於欲界及初定有覺有觀，
<lb n="0168a18" ed="T"/>於中間定無覺唯有觀。從第二定以上，乃至
<lb n="0168a19" ed="T"/>有頂無覺無觀，一切心不相應法界及中間
<lb n="0168a20" ed="T"/>定觀，是覺恒無覺唯有觀，無第二覺故、唯與
<lb n="0168a21" ed="T"/>觀相應故。於欲界及初定觀，不入三品中說，
<lb n="0168a22" ed="T"/>其名應云何？無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168003" n="0168003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168003" n="0168003"/><anchor xml:id="beg0168003" n="0168003"/>觀<anchor xml:id="end0168003"/>唯有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168004" n="0168004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168004" n="0168004"/><anchor xml:id="beg0168004" n="0168004"/>覺<anchor xml:id="end0168004"/>，無第二觀故，與
<lb n="0168a23" ed="T"/>覺相應故，故說如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168005" n="0168005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168005" n="0168005"/><anchor xml:id="beg0168005" n="0168005"/>此<anchor xml:id="end0168005"/>。有覺觀地，有四品法：
<lb n="0168a24" ed="T"/>一有覺有觀，謂除覺觀所餘心相應法。二無
<lb n="0168a25" ed="T"/>覺有觀，謂唯是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168006" n="0168006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168006" n="0168006"/><anchor xml:id="beg0168006" n="0168006"/>覺<anchor xml:id="end0168006"/>。三無覺無觀，謂心不相
<lb n="0168a26" ed="T"/>應法。四無觀有覺，謂唯是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168007" n="0168007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168007" n="0168007"/><anchor xml:id="beg0168007" n="0168007"/>觀<anchor xml:id="end0168007"/>。</p><p xml:id="pT29p0168a2612" cb:place="inline">偈曰：餘界二
<lb n="0168a27" ed="T"/>所離。</p><p xml:id="pT29p0168a2703" cb:place="inline">釋曰：十有色界名餘，此十界恒無覺
<lb n="0168a28" ed="T"/>觀，與心不相應故。</p><p xml:id="pT29p0168a2808" cb:place="inline">若五識聚有覺觀，云何說
<lb n="0168a29" ed="T"/>無分別？</p><p xml:id="pT29p0168a2904" cb:place="inline">偈曰：顯示及憶念，由二無分別。</p><p xml:id="pT29p0168a2916" cb:place="inline">釋
<pb n="0168b" ed="T" xml:id="T29.1559.0168b"/>
<lb n="0168b01" ed="T"/>曰：彼說分別有三，一自性分別、二顯示分
<lb n="0168b02" ed="T"/>別、三憶念分別。五識唯有自性分別，無餘二
<lb n="0168b03" ed="T"/>分別，故說無分別，如馬一足說言無足。此中
<lb n="0168b04" ed="T"/>自性分別卽是覺觀，此後明心法中當說。</p><p xml:id="pT29p0168b0417" cb:place="inline">後
<lb n="0168b05" ed="T"/>二分別，其相云何次第？</p><p xml:id="pT29p0168b0510" cb:place="inline">偈曰：二是散心智，
<lb n="0168b06" ed="T"/>諸念唯心地。</p><p xml:id="pT29p0168b0606" cb:place="inline">釋曰：此智與意識相應故名心
<lb n="0168b07" ed="T"/>智，非寂定故名散。此智卽是顯示分別，一切
<lb n="0168b08" ed="T"/>憶念與意識相應，若定若散，名憶念分別。</p><p xml:id="pT29p0168b0817" cb:place="inline">幾
<lb n="0168b09" ed="T"/>界有緣緣？幾界無緣緣？</p><p xml:id="pT29p0168b0910" cb:place="inline">偈曰：七識有緣緣。</p>
<lb n="0168b10" ed="T"/><p xml:id="pT29p0168b1001">釋曰：謂眼耳鼻舌身識、意根、意識，此七識界
<lb n="0168b11" ed="T"/>有緣緣，能取塵故。</p><p xml:id="pT29p0168b1108" cb:place="inline">偈曰：法界中有半。</p><p xml:id="pT29p0168b1115" cb:place="inline">釋曰：
<lb n="0168b12" ed="T"/>此亦有緣緣，以心法爲體故。餘十有色界，及
<lb n="0168b13" ed="T"/>法界一分與心不相應法，應知無緣緣。</p><p xml:id="pT29p0168b1316" cb:place="inline">幾有
<lb n="0168b14" ed="T"/>執、幾無執？</p><p xml:id="pT29p0168b1405" cb:place="inline">偈曰：九界非所執。</p><p xml:id="pT29p0168b1412" cb:place="inline">釋曰：何者爲
<lb n="0168b15" ed="T"/>九？七有緣緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168008" n="0168008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168008" n="0168008"/><anchor xml:id="beg0168008" n="0168008"/>界<anchor xml:id="end0168008"/>，幷第八中半。</p><p xml:id="pT29p0168b1512" cb:place="inline">偈曰：八聲。</p>
<lb n="0168b16" ed="T"/><p xml:id="pT29p0168b1601">釋曰：此九是非所執，謂七識界、法界、聲界。</p><p xml:id="pT29p0168b1617" cb:place="inline">偈
<lb n="0168b17" ed="T"/>曰：餘有二。</p><p xml:id="pT29p0168b1705" cb:place="inline">釋曰：餘有二，謂或有執或無執。
<lb n="0168b18" ed="T"/>此中眼耳鼻舌身，若現在則有執。色香味觸
<lb n="0168b19" ed="T"/>現在若與根不相離亦有執，所餘則無執。如
<lb n="0168b20" ed="T"/>除根髮毛爪齒屎尿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168009" n="0168009"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168009" n="0168009"/><anchor xml:id="beg0168009" n="0168009"/>涕<anchor xml:id="end0168009"/>唾血等中，及於地水
<lb n="0168b21" ed="T"/>等中。</p><p xml:id="pT29p0168b2103" cb:place="inline">有執無執，此言何義？心及心法攝，彼爲
<lb n="0168b22" ed="T"/>自依止，由彼損益互相隨故。是世間說有覺，
<lb n="0168b23" ed="T"/>此名有執故。執以覺義。所餘名無執。</p><p xml:id="pT29p0168b2315" cb:place="inline">幾界四
<lb n="0168b24" ed="T"/>大爲性？幾界四大所造爲性？</p><p xml:id="pT29p0168b2412" cb:place="inline">偈曰：觸界有二
<lb n="0168b25" ed="T"/>種。</p><p xml:id="pT29p0168b2502" cb:place="inline">釋曰：觸有四大及四大所造，堅等四觸
<lb n="0168b26" ed="T"/>是四大，軟滑等七觸是四大所造。依四大生，
<lb n="0168b27" ed="T"/>故名所造。</p><p xml:id="pT29p0168b2705" cb:place="inline">偈曰：九有色所造。</p><p xml:id="pT29p0168b2712" cb:place="inline">釋曰：五根界、
<lb n="0168b28" ed="T"/>四塵界，此九但是所造。</p><p xml:id="pT29p0168b2810" cb:place="inline">偈曰：及法界一分。</p>
<lb n="0168b29" ed="T"/><p xml:id="pT29p0168b2901">釋曰：法界中無敎色，彼說亦是所造。所餘七
<pb n="0168c" ed="T" xml:id="T29.1559.0168c"/>
<lb n="0168c01" ed="T"/>識界法界中，除無敎，非二種。</p><p xml:id="pT29p0168c0112" cb:place="inline">佛陀提婆說：十
<lb n="0168c02" ed="T"/>入唯四大。此執不然，於經中由決了說四大
<lb n="0168c03" ed="T"/>及堅等四相故，此四大唯是觸故。此堅等四
<lb n="0168c04" ed="T"/>相非眼等所見，色等四塵非身根所覺，是故
<lb n="0168c05" ed="T"/>此執不如。經中佛世尊說：比丘！眼根者是內
<lb n="0168c06" ed="T"/>入，依四大，是四大所造淨色，有色無顯有礙，
<lb n="0168c07" ed="T"/>乃至身根亦爾。比丘！色者是外入，依四大，是
<lb n="0168c08" ed="T"/>四大所造，有色有顯有礙。比丘！聲者是外入，
<lb n="0168c09" ed="T"/>依四大，是四大所造，有色無顯有礙。乃至味
<lb n="0168c10" ed="T"/>亦爾。比丘！觸者是外入，是四大或依四大，
<lb n="0168c11" ed="T"/>是四大所造，有色無顯有礙。如此經中，由觸
<lb n="0168c12" ed="T"/>一分攝四大皆盡，所餘非四大，此義明了可
<lb n="0168c13" ed="T"/>知。</p><p xml:id="pT29p0168c1302" cb:place="inline">復次經中說：眼謂肉丸，於中是堅是堅
<lb n="0168c14" ed="T"/>類。如此等經，但說肉丸與眼根不相離，不說
<lb n="0168c15" ed="T"/>眼根。於《入胎經》中說：比丘！入者謂唯六界。
<lb n="0168c16" ed="T"/>此說爲顯成就衆生根本，復於此經由佛說
<lb n="0168c17" ed="T"/>六種觸入故。若不爾，於汝亦應無受等心法。
<lb n="0168c18" ed="T"/>若汝言心法卽是心，是義不然，想受是心法，
<lb n="0168c19" ed="T"/>依心生。由此經言及說心爲本故，故此執不
<lb n="0168c20" ed="T"/>如。由說心與欲相應，是故如前說，諸界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168010" n="0168010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0168010" n="0168010"/><anchor xml:id="beg0168010" n="0168010"/>有<anchor xml:id="end0168010"/>
<lb n="0168c21" ed="T"/>四大及四大所造，是義得成。</p><p xml:id="pT29p0168c2112" cb:place="inline">幾界微聚成？幾
<lb n="0168c22" ed="T"/>界非微聚成？</p><p xml:id="pT29p0168c2206" cb:place="inline">偈曰：十有色微聚。</p><p xml:id="pT29p0168c2213" cb:place="inline">釋曰：是五
<lb n="0168c23" ed="T"/>根界及五塵界，微聚所成，隣虛衆所成故。</p>
<lb n="0168c24" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead><title>阿毘達磨俱舍釋論</title>卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0161001" to="#end0161001"><lem wit="#wit.orig">序</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">序沙門慧愷述</rdg></app>
<app from="#beg0161002" to="#end0161002"><lem wit="#wit.orig">唯</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">惟</rdg></app>
<app from="#beg0161003" to="#end0161003"><lem wit="#wit.orig">正</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">止</rdg></app>
<app from="#beg0161004" to="#end0161004"><lem wit="#wit.cbeta #wit5" resp="#resp3">駮<note type="cf1">K27n0953_p0214a15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">駁</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">駭</rdg></app>
<app from="#beg0161005" to="#end0161005"><lem wit="#wit.orig">皆</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">揩</rdg></app>
<app from="#beg0161006" to="#end0161006"><lem wit="#wit.orig">徹</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">澈</rdg></app>
<app from="#beg0161007" to="#end0161007"><lem wit="#wit.orig">後</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">復</rdg></app>
<app from="#beg0161008" to="#end0161008"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB00440">𨶳</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit3">闚</rdg></app>
<app from="#beg0161009" to="#end0161009"><lem wit="#wit.orig">惑</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">或</rdg></app>
<app from="#beg0161010" to="#end0161010"><lem wit="#wit.orig">係</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">繼</rdg></app>
<app from="#beg0161011" to="#end0161011"><lem wit="#wit.orig">經</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit4">絓</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">繼</rdg></app>
<app from="#beg0161012" to="#end0161012"><lem wit="#wit.orig">詹<lb n="0161b28" ed="T"/>匐</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">薝蔔</rdg></app>
<app from="#beg0161013" to="#end0161013"><lem wit="#wit.orig">也</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">也阿毘達磨俱舍釋論序</rdg></app>
<app from="#beg0161014" to="#end0161014"><lem wit="#wit.orig">婆藪盤豆造</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0161015" to="#end0161015"><lem wit="#wit.orig">天竺</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0161016" to="#end0161016"><lem wit="#wit.orig">釋論中</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3"><space quantity="0"/></rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit4">中</rdg></app>
<app from="#beg0161017" to="#end0161017"><lem wit="#wit.orig">一</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">一之一</rdg></app>
<app from="#beg0161018" to="#end0161018"><lem wit="#wit.orig">暝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">冥</rdg></app>
<app from="#beg_1" to="#end_1" corresp="#0161018"><lem wit="#wit.orig">暝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">冥</rdg></app>
<app from="#beg_2" to="#end_2" corresp="#0161018"><lem wit="#wit.orig">暝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">冥</rdg></app>
<app from="#beg0161019" to="#end0161019"><lem wit="#wit.orig">沈</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">耽</rdg></app>
<app from="#beg0161020" to="#end0161020"><lem wit="#wit.orig">行</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0162001" to="#end0162001"><lem wit="#wit.orig">惑</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">或</rdg></app>
<app from="#beg0162002" to="#end0162002"><lem wit="#wit.orig">離此</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2">雜心</rdg></app>
<app from="#beg0162003" to="#end0162003"><lem wit="#wit.orig">諸說</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">說諸</rdg></app>
<app from="#beg0162004" to="#end0162004"><lem wit="#wit.orig">勝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">勝類</rdg></app>
<app from="#beg0162005" to="#end0162005"><lem wit="#wit.orig">界</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0162b2801" to="#end0162b2801"><lem wit="#wit.orig">無</lem><rdg wit="#wit5" resp="#resp3">旡<note type="cf1">K27n0953_p0216b04</note></rdg></app>
<app from="#beg0162006" to="#end0162006"><lem wit="#wit.orig">唯</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">惟</rdg></app>
<app from="#beg0162007" to="#end0162007"><lem wit="#wit.orig">爲</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">有爲</rdg></app>
<app from="#beg0162c0301" to="#end0162c0301"><lem wit="#wit.orig">無</lem><rdg wit="#wit5" resp="#resp3">旡<note type="cf1">K27n0953_p0216b04</note></rdg></app>
<app from="#beg0162c0401" to="#end0162c0401"><lem wit="#wit.orig">無</lem><rdg wit="#wit5" resp="#resp3">旡<note type="cf1">K27n0953_p0216b04</note></rdg></app>
<app from="#beg0162008" to="#end0162008"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">二</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0162009" to="#end0162009"><lem wit="#wit.orig">云</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">云何</rdg></app>
<app from="#beg0162010" to="#end0162010"><lem wit="#wit.orig">此</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">如此</rdg></app>
<app from="#beg0162011" to="#end0162011"><lem wit="#wit.orig">木</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">火</rdg></app>
<app from="#beg0162012" to="#end0162012"><lem wit="#wit.orig">爭</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">諍</rdg></app>
<app from="#beg_3" to="#end_3" corresp="#0162012"><lem wit="#wit.orig">爭</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">諍</rdg></app>
<app from="#beg_4" to="#end_4" corresp="#0162012"><lem wit="#wit.orig">爭</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">諍</rdg></app>
<app from="#beg_5" to="#end_5" corresp="#0162012"><lem wit="#wit.orig">爭</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">諍</rdg></app>
<app from="#beg0162013" to="#end0162013"><lem wit="#wit.orig">見</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0163001" to="#end0163001"><lem wit="#wit.orig">耶</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">邪</rdg></app>
<app from="#beg0163a1701" to="#end0163a1701"><lem wit="#wit.cbeta #wit5" resp="#resp3">後<note type="cf1">K27n0953_p0217a13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">對</rdg></app>
<app from="#beg0163002" to="#end0163002"><lem wit="#wit.orig">方</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0163003" to="#end0163003"><lem wit="#wit.orig">影</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit3 #wit4">顯</rdg></app>
<app from="#beg0163004" to="#end0163004"><lem wit="#wit.orig">名</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">名聲</rdg></app>
<app from="#beg0163005" to="#end0163005"><lem wit="#wit.orig">顯</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">頭</rdg></app>
<app from="#beg0163006" to="#end0163006"><lem wit="#wit.orig">陀</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">他</rdg></app>
<app from="#beg0163007" to="#end0163007"><lem wit="#wit.orig">諸</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0163008" to="#end0163008"><lem wit="#wit.orig">聚集</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">集聚</rdg></app>
<app from="#beg0163009" to="#end0163009"><lem wit="#wit.orig">耶</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">邪</rdg></app>
<app from="#beg_6" to="#end_6" corresp="#0163009"><lem wit="#wit.orig">耶</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">邪</rdg></app>
<app from="#beg0164001" to="#end0164001"><lem wit="#wit.orig">喜彼</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">婁波</rdg></app>
<app from="#beg0164002" to="#end0164002"><lem wit="#wit.orig">塵</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">應</rdg></app>
<app from="#beg0164003" to="#end0164003"><lem wit="#wit.orig">八</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">入</rdg></app>
<app from="#beg0164004" to="#end0164004"><lem wit="#wit.orig">識</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0164005" to="#end0164005"><lem wit="#wit.orig">異</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">是</rdg></app>
<app from="#beg0165001" to="#end0165001"><lem wit="#wit.orig">鴝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">鸜</rdg></app>
<app from="#beg0165002" to="#end0165002"><lem wit="#wit.orig">現</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit4">見</rdg></app>
<app from="#beg0165003" to="#end0165003"><lem wit="#wit.orig">轉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">輸</rdg></app>
<app from="#beg0165c0401" to="#end0165c0401"><lem wit="#wit.cbeta #wit5" resp="#resp3">若<note type="cf1">K27n0953_p0220c19</note></lem><rdg wit="#wit.orig">有</rdg></app>
<app from="#beg0165004" to="#end0165004"><lem wit="#wit.orig">除<lb n="0165c24" ed="T"/>無</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">陰然</rdg></app>
<app from="#beg0165005" to="#end0165005"><lem wit="#wit.orig">義</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2">陰義</rdg></app>
<app from="#beg0166001" to="#end0166001"><lem wit="#wit.orig">愛</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">受</rdg></app>
<app from="#beg0166002" to="#end0166002"><lem wit="#wit.orig">田</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">由</rdg></app>
<app from="#beg0166003" to="#end0166003"><lem wit="#wit.orig">想</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">相</rdg></app>
<app from="#beg0166004" to="#end0166004"><lem wit="#wit.orig">後</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">復</rdg></app>
<app from="#beg0166005" to="#end0166005"><lem wit="#wit.orig">緩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">緣</rdg></app>
<app from="#beg0166006" to="#end0166006"><lem wit="#wit.orig">次</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">在</rdg></app>
<app from="#beg0166007" to="#end0166007"><lem wit="#wit.orig">此</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">此此</rdg></app>
<app from="#beg0166008" to="#end0166008"><lem wit="#wit.orig">等物</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">物等</rdg></app>
<app from="#beg0166009" to="#end0166009"><lem wit="#wit.orig">通</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">道</rdg></app>
<app from="#beg0166010" to="#end0166010"><lem wit="#wit.orig">判</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">制</rdg></app>
<app from="#beg0166011" to="#end0166011"><lem wit="#wit.orig">別</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3 #wit4">別別</rdg></app>
<app from="#beg0166012" to="#end0166012"><lem wit="#wit.orig">界</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">戒</rdg></app>
<app from="#beg0167001" to="#end0167001"><lem wit="#wit.orig">所</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">此</rdg></app>
<app from="#beg_7" to="#end_7" corresp="#0165001"><lem wit="#wit.orig">鴝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">鸜</rdg></app>
<app from="#beg0167002" to="#end0167002"><lem wit="#wit.orig">礙</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">是</rdg></app>
<app from="#beg0167003" to="#end0167003"><lem wit="#wit.orig">次</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2">入</rdg></app>
<app from="#beg0167004" to="#end0167004"><lem wit="#wit.orig">七</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">士</rdg></app>
<app from="#beg0168001" to="#end0168001"><lem wit="#wit.orig">內依</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">依內</rdg></app>
<app from="#beg0168002" to="#end0168002"><lem wit="#wit.orig">意</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0168003" to="#end0168003"><lem wit="#wit.orig">觀</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2">覺</rdg></app>
<app from="#beg0168004" to="#end0168004"><lem wit="#wit.orig">覺</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2">觀</rdg></app>
<app from="#beg0168005" to="#end0168005"><lem wit="#wit.orig">此</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">先</rdg></app>
<app from="#beg0168006" to="#end0168006"><lem wit="#wit.orig">覺</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">觀</rdg></app>
<app from="#beg0168007" to="#end0168007"><lem wit="#wit.orig">觀</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">覺</rdg></app>
<app from="#beg0168008" to="#end0168008"><lem wit="#wit.orig">界</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit4">果</rdg></app>
<app from="#beg0168009" to="#end0168009"><lem wit="#wit.orig">涕</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">洟</rdg></app>
<app from="#beg0168010" to="#end0168010"><lem wit="#wit.orig">有</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0161001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161001">序【大】，序沙門慧愷述【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0161002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161002">唯【大】，惟【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0161003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161003">正【大】，止【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0161004" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T29.0161a16.06" target="#nkr_note_mod_0161004">駮【CB】【麗-CB】，駁【大】，駭【宮】</note>
<note n="0161005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161005">皆【大】，揩【宮】</note>
<note n="0161006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161006">徹【大】，澈【宮】</note>
<note n="0161007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161007">後【大】，復【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0161008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161008"><g ref="#CB00440">𨶳</g>【大】，闚【元】【明】</note>
<note n="0161009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161009">惑【大】，或【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0161010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161010">係【大】，繼【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0161011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161011">經【大】，絓【宋】【元】【宮】，繼【明】</note>
<note n="0161012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161012">詹匐【大】，薝蔔【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0161013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161013">也【大】，也阿毘達磨俱舍釋論序【明】</note>
<note n="0161014" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161014">婆藪盤豆造【大】＊，〔－〕【宮】＊</note>
<note n="0161015" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161015">天竺【大】＊，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】＊</note>
<note n="0161016" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161016">釋論中【大】＊，〔－〕【明】＊，中【宋】【元】【宮】＊</note>
<note n="0161017" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161017">一【大】，一之一【明】</note>
<note n="0161018" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161018">暝【大】＊，冥【宋】【元】【明】【宮】＊</note>
<note n="0161019" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161019">沈【大】，耽【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0161020" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161020">行【大】，〔－〕【明】</note>
<note n="0162001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162001">惑【大】，或【宮】</note>
<note n="0162002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162002">離此【大】，雜心【宋】【元】</note>
<note n="0162003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162003">諸說【大】，說諸【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0162004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162004">勝【大】，勝類【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0162005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162005">界【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0162006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162006">唯【大】下同，惟【宋】【元】【明】【宮】下同</note>
<note n="0162007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162007">爲【大】，有爲【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0162008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162008">〔－〕【CB】【宋】【元】【明】【宮】，二【大】</note>
<note n="0162009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162009">云【大】，云何【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0162010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162010">此【大】，如此【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0162011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162011">木【大】，火【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0162012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162012">爭【大】＊，諍【宋】【元】【明】【宮】＊</note>
<note n="0162013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0162013">見【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0163001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163001">耶【大】，邪【宮】</note>
<note n="0163002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163002">方【大】，〔－〕【宮】</note>
<note n="0163003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163003">影【大】，顯【元】【明】【宮】</note>
<note n="0163004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163004">名【大】，名聲【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0163005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163005">顯【大】，頭【宮】</note>
<note n="0163006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163006">陀【大】，他【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0163007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163007">諸【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0163008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163008">聚集【大】，集聚【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0163009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0163009">耶【大】＊，邪【宋】【元】【明】【宮】＊</note>
<note n="0164001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0164001">喜彼【大】，婁波【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0164002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0164002">塵【大】，應【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0164003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0164003">八【大】，入【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0164004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0164004">識【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0164005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0164005">異【大】，是【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0165001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0165001">鴝【大】＊，鸜【宋】【元】【明】【宮】＊</note>
<note n="0165002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0165002">現【大】，見【宋】【元】【宮】</note>
<note n="0165003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0165003">轉【大】，輸【宮】</note>
<note n="0165004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0165004">除無【大】，陰然【明】</note>
<note n="0165005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0165005">義【大】，陰義【宋】【元】</note>
<note n="0166001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166001">愛【大】，受【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0166002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166002">田【大】，由【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0166003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166003">想【大】，相【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0166004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166004">後【大】，復【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0166005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166005">緩【大】，緣【宋】【元】【明】</note>
<note n="0166006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166006">次【大】，在【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0166007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166007">此【大】，此此【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0166008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166008">等物【大】，物等【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0166009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166009">通【大】，道【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0166010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166010">判【大】，制【宮】</note>
<note n="0166011" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166011">別【大】，別別【明】【宮】</note>
<note n="0166012" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0166012">界【大】，戒【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0167001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0167001">所【大】，此【宮】</note>
<note n="0167002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0167002">礙【大】，是【宋】【元】【明】</note>
<note n="0167003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0167003">次【大】，入【宋】【元】</note>
<note n="0167004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0167004">七【大】，士【宋】</note>
<note n="0168001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168001">內依【大】，依內【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0168002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168002">意【大】，〔－〕【宮】</note>
<note n="0168003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168003">觀【大】，覺【宋】【元】</note>
<note n="0168004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168004">覺【大】，觀【宋】【元】</note>
<note n="0168005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168005">此【大】，先【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0168006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168006">覺【大】，觀【明】</note>
<note n="0168007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168007">觀【大】，覺【明】</note>
<note n="0168008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168008">界【大】，果【宋】【元】【宮】</note>
<note n="0168009" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168009">涕【大】，洟【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0168010" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0168010">有【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0161001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161001">序＋（沙門慧愷述）【三】【宮】</note>
<note n="0161002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161002">唯＝惟【三】【宮】</note>
<note n="0161003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161003">正＝止【三】【宮】</note>
<note n="0161004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161004">駁＝駭【宮】</note>
<note n="0161005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161005">皆＝揩【宮】</note>
<note n="0161006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161006">徹＝澈【宮】</note>
<note n="0161007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161007">後＝復【三】【宮】</note>
<note n="0161008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161008"><g ref="#CB00440">𨶳</g>＝闚【元】【明】</note>
<note n="0161009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161009">惑＝或【三】【宮】</note>
<note n="0161010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161010">係＝繼【三】【宮】</note>
<note n="0161011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161011">經＝絓【宋】【元】【宮】，繼【明】</note>
<note n="0161012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161012">詹匐＝薝蔔【三】【宮】</note>
<note n="0161013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161013">也＋（阿毘達磨俱舍釋論序）【明】</note>
<note n="0161014" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161014">〔婆藪盤豆造〕－【宮】＊</note>
<note n="0161015" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161015">〔天竺〕－【三】【宮】＊</note>
<note n="0161016" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161016">〔釋論〕－【宋】【元】【宮】＊，〔釋論中〕－【明】＊</note>
<note n="0161017" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161017">一＋（之一）【明】</note>
<note n="0161018" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161018">暝＝冥【三】【宮】＊</note>
<note n="0161019" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161019">沈＝耽【三】【宮】</note>
<note n="0161020" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0161020">〔行〕－【明】</note>
<note n="0162001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162001">惑＝或【宮】</note>
<note n="0162002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162002">離此＝雜心【宋】【元】</note>
<note n="0162003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162003">諸說＝說諸【三】【宮】</note>
<note n="0162004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162004">勝＋（類）【三】【宮】</note>
<note n="0162005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162005">〔界〕－【三】【宮】</note>
<note n="0162006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162006">唯＝惟【三】【宮】下同</note>
<note n="0162007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162007">（有）＋爲【三】【宮】</note>
<note n="0162008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162008">〔二〕－【三】【宮】</note>
<note n="0162009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162009">云＋（何）【三】【宮】</note>
<note n="0162010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162010">（如）＋此【三】【宮】</note>
<note n="0162011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162011">木＝火【三】【宮】</note>
<note n="0162012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162012">爭＝諍【三】【宮】＊</note>
<note n="0162013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0162013">〔見〕－【三】【宮】</note>
<note n="0163001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163001">耶＝邪【宮】</note>
<note n="0163002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163002">〔方〕－【宮】</note>
<note n="0163003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163003">影＝顯【元】【明】【宮】</note>
<note n="0163004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163004">名＋（聲）【三】【宮】</note>
<note n="0163005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163005">顯＝頭【宮】</note>
<note n="0163006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163006">陀＝他【三】【宮】</note>
<note n="0163007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163007">〔諸〕－【三】【宮】</note>
<note n="0163008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163008">聚集＝集聚【三】【宮】</note>
<note n="0163009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0163009">耶＝邪【三】【宮】＊</note>
<note n="0164001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0164001">喜彼＝婁波【三】【宮】</note>
<note n="0164002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0164002">塵＝應【三】【宮】</note>
<note n="0164003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0164003">八＝入【三】【宮】</note>
<note n="0164004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0164004">〔識〕－【三】【宮】</note>
<note n="0164005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0164005">異＝是【三】【宮】</note>
<note n="0165001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0165001">鴝＝鸜【三】【宮】＊</note>
<note n="0165002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0165002">現＝見【宋】【元】【宮】</note>
<note n="0165003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0165003">轉＝輸【宮】</note>
<note n="0165004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0165004">除無＝陰然【明】</note>
<note n="0165005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0165005">（陰）＋義【宋】【元】</note>
<note n="0166001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166001">愛＝受【三】【宮】</note>
<note n="0166002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166002">田＝由【三】【宮】</note>
<note n="0166003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166003">想＝相【三】【宮】</note>
<note n="0166004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166004">後＝復【三】【宮】</note>
<note n="0166005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166005">緩＝緣【三】</note>
<note n="0166006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166006">次＝在【三】【宮】</note>
<note n="0166007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166007">此＋（此）【三】【宮】</note>
<note n="0166008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166008">等物＝物等【三】【宮】</note>
<note n="0166009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166009">通＝道【三】【宮】</note>
<note n="0166010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166010">判＝制【宮】</note>
<note n="0166011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166011">別＋（別）【明】【宮】</note>
<note n="0166012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0166012">界＝戒【三】【宮】</note>
<note n="0167001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0167001">所＝此【宮】</note>
<note n="0167002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0167002">礙＝是【三】</note>
<note n="0167003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0167003">次＝入【宋】【元】</note>
<note n="0167004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0167004">七＝士【宋】</note>
<note n="0168001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168001">內依＝依內【三】【宮】</note>
<note n="0168002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168002">〔意〕－【宮】</note>
<note n="0168003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168003">觀＝覺【宋】【元】</note>
<note n="0168004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168004">覺＝觀【宋】【元】</note>
<note n="0168005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168005">此＝先【三】【宮】</note>
<note n="0168006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168006">覺＝觀【明】</note>
<note n="0168007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168007">觀＝覺【明】</note>
<note n="0168008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168008">界＝果【宋】【元】【宮】</note>
<note n="0168009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168009">涕＝洟【三】【宮】</note>
<note n="0168010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0168010">〔有〕－【三】【宮】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0162b2801" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T29.0162b28.12" target="#nkr_note_add_0162b2801">無【大】，旡【麗-CB】</note>
<note n="0162c0301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T29.0162c03.10" target="#nkr_note_add_0162c0301">無【大】，旡【麗-CB】</note>
<note n="0162c0401" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T29.0162c04.15" target="#nkr_note_add_0162c0401">無【大】，旡【麗-CB】</note>
<note n="0163a1701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T29.0163a17.09" target="#nkr_note_add_0163a1701">後【CB】【麗-CB】，對【大】</note>
<note n="0165c0401" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T29.0165c04.09" target="#nkr_note_add_0165c0401">若【CB】【麗-CB】，有【大】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>